Bài 21: Thực hành cập nhật và truy xuất dữ liệu các bảng

1. Kiến thức trọng tâm

Sau khi tạo lập cơ sở dữ liệu và nhập dữ liệu, công việc thường xuyên nhất là cập nhật và truy xuất dữ liệu. Cập nhật dữ liệu bao gồm thêm bản ghi mới, sửa đổi thông tin của bản ghi đã có và xóa bản ghi không còn cần thiết. Truy xuất dữ liệu là việc tìm kiếm, lọc và hiển thị thông tin từ các bảng theo nhu cầu sử dụng.

Cập nhật dữ liệu có thể thực hiện trực tiếp trên bảng hoặc bằng câu lệnh SQL. Khi thêm bản ghi mới, cần đảm bảo giá trị khóa chính không trùng lặp và khóa ngoài tham chiếu đúng tới bảng liên quan. Khi sửa hoặc xóa bản ghi, cần cẩn thận vì thay đổi có thể ảnh hưởng tới các bảng liên quan qua khóa ngoài, nên trước khi xóa hãy kiểm tra có bản ghi nào ở bảng khác tham chiếu tới nó không.

Truy xuất dữ liệu thường dùng câu lệnh SELECT trong SQL. Người dùng có thể chọn các trường cần hiển thị, đặt điều kiện lọc bằng mệnh đề WHERE, sắp xếp kết quả bằng ORDER BY. Ví dụ: để xem điểm Toán, ta truy xuất bảng Điểm thi với điều kiện môn thi bằng "Toán".

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ: bảng DiemThi có các bản ghi (HS01, Toán, 8.5), (HS02, Toán, 9.0), (HS01, Văn, 7.5). Cập nhật: thêm bản ghi (HS02, Văn, 8.0); sửa điểm Toán của HS01 thành 9.0; xóa bản ghi (HS01, Văn, 7.5). Truy xuất: câu lệnh SQL lấy điểm Toán của tất cả học sinh:

SELECT MaHS, Diem
FROM DiemThi
WHERE MonThi = 'Toán';

Kết quả trả về hai hàng: HS01, 9.0 và HS02, 9.0. Muốn sắp xếp theo điểm giảm dần, thêm ORDER BY Diem DESC vào cuối câu lệnh.

3. Ghi nhớ

• Cập nhật dữ liệu gồm: thêm, sửa, xóa bản ghi.
• Khi cập nhật phải tôn trọng khóa chính, khóa ngoài và các ràng buộc.
• Truy xuất dữ liệu dùng câu lệnh SELECT, kết hợp WHERE để lọc và ORDER BY để sắp xếp.
• Kiểm tra dữ liệu liên quan trước khi xóa bản ghi để tránh mất tính nhất quán.