1. Kiến thức trọng tâm
Sinh sản là quá trình duy trì và phát triển nòi giống của cá và tôm, đóng vai trò quan trọng trong nuôi trồng thủy sản.
Đối với cá, phần lớn các loài sinh sản bằng cách đẻ trứng. Trứng thường được thụ tinh ngoài: cá cái đẻ trứng vào nước, cá đực phóng tinh trùng để thụ tinh. Một số loài như cá bảy màu, cá kiếm lại đẻ con, trứng được thụ tinh và phát triển trong cơ thể cá mẹ. Sau khi nở, cá con trải qua giai đoạn cá bột, cá hương rồi cá giống. Nhiệt độ nước, ánh sáng, độ pH, hàm lượng ôxy hòa tan và thức ăn là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản của cá.
Đối với tôm, sinh sản thường diễn ra theo hình thức thụ tinh trong. Tôm đực giao vĩ, truyền túi tinh cho tôm cái. Tôm cái mang trứng đã thụ tinh dưới bụng hoặc thả trứng ra môi trường nước. Trứng tôm nở thành ấu trùng, trải qua các giai đoạn nauplius, zoea, mysis rồi hậu ấu trùng. Trong tự nhiên, tôm thường di cư ra biển để sinh sản, còn trong nuôi trồng, người ta tạo điều kiện môi trường phù hợp để tôm bố mẹ thành thục và sinh sản trong bể.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Cá rô phi là loài sinh sản nhanh, mỗi năm có thể đẻ nhiều lứa. Cá cái ấp trứng trong miệng để bảo vệ trứng và cá bột. Người nuôi chọn cá bố mẹ khỏe mạnh, cho ăn đầy đủ, giữ nhiệt độ nước khoảng 26–30°C để cá sinh sản tốt.
Ví dụ: Tôm sú bố mẹ được nuôi vỗ trong bể có độ mặn và nhiệt độ ổn định. Sau khi giao vĩ và đẻ trứng, trứng nở thành ấu trùng nauplius. Người nuôi cho ấu trùng ăn tảo và thức ăn phù hợp qua từng giai đoạn để tỉ lệ sống cao.
3. Ghi nhớ
- Cá phần lớn đẻ trứng, thụ tinh ngoài; một số loài đẻ con.
- Tôm thụ tinh trong, trải qua nhiều giai đoạn ấu trùng.
- Nhiệt độ, ánh sáng, dinh dưỡng và chất lượng nước quyết định hiệu quả sinh sản.
- Chủ động sản xuất giống giúp nghề nuôi thủy sản bền vững và hiệu quả.