- Phạm vi: Bài 1–15: Giới thiệu tổng quan về kĩ thuật điện; ngành nghề trong lĩnh vực kĩ thuật điện; mạch điện xoay chiều ba pha; hệ thống điện quốc gia; sản xuất điện năng; mạng điện sản xuất quy mô nhỏ; mạng điện hạ áp dùng trong sinh hoạt; hệ thống điện trong gia đình; thiết bị điện trong hệ thống điện gia đình; thiết kế và lắp đặt mạch điện điều khiển trong gia đình; an toàn điện; tiết kiệm điện năng; khái quát về kĩ thuật điện tử; ngành nghề và dịch vụ trong lĩnh vực kĩ thuật điện tử; điện trở, tụ điện và cuộn cảm.
Phần 1: Cơ bản
Bài 1. Nêu chức năng của điện trở, tụ điện và cuộn cảm trong mạch điện.
Bài 2. Đơn vị đo của điện trở, điện dung và độ tự cảm là gì? Nêu kí hiệu.
Bài 3. Kĩ thuật điện tử nghiên cứu những nội dung nào?
Bài 4. Nêu 2 ngành nghề thuộc lĩnh vực kĩ thuật điện tử.
Bài 5. Nêu 4 nguyên tắc an toàn khi sử dụng điện trong gia đình.
Bài 6. Aptomat chống rò có tác dụng gì?
Bài 7. Nêu 3 biện pháp tiết kiệm điện năng trong gia đình.
Bài 8. Khi có người bị điện giật, cần xử lí như thế nào? Nêu các bước.
Bài 9. Trong mạch điện gia đình, cầu dao có chức năng gì?
Bài 10. Nêu các bước cơ bản khi thiết kế và lắp đặt mạch điện điều khiển trong gia đình.
Bài 11. Điện trở được dùng để làm gì trong mạch điện? Nêu 1 ứng dụng.
Bài 12. Tụ điện được dùng để làm gì trong mạch điện? Nêu 1 ứng dụng.
Bài 13. Cuộn cảm được dùng để làm gì trong mạch điện? Nêu 1 ứng dụng.
Bài 14. Nêu 2 thiết bị điện tử quen thuộc trong gia đình và vai trò của kĩ thuật điện tử trong chúng.
Bài 15. Vì sao không được dùng tay ướt chạm vào thiết bị điện?
Bài 16. Nêu 2 tác hại của việc lãng phí điện năng.
Bài 17. Dây dẫn điện trong gia đình cần được chọn dựa trên yếu tố nào?
Bài 18. Nêu vai trò của trạm biến áp trong hệ thống điện quốc gia.
Phần 2: Nâng cao
Bài 19. Cho mạch điện gồm nguồn 12 V, điện trở 100 Ω và bóng đèn mắc nối tiếp. Tính dòng điện trong mạch (bỏ qua điện trở của đèn). Nêu tác dụng của điện trở trong mạch này.
Bài 20. Giải thích nguyên lí hoạt động của tụ điện trong mạch lọc nguồn. Vì sao tụ điện giúp điện áp ra ổn định hơn?
Bài 21. Một gia đình dùng 2 điều hòa công suất 1 200 W, mỗi ngày dùng 8 giờ. Tính điện năng tiêu thụ trong 30 ngày và tiền điện phải trả với giá 2 500 đồng/kWh.
Bài 22. Phân tích vai trò của kĩ thuật điện tử trong y tế hiện đại. Nêu 3 thiết bị y tế ứng dụng kĩ thuật điện tử.
Bài 23. Một hộ gia đình thường xuyên bị aptomat nhảy (ngắt mạch). Hãy nêu các nguyên nhân có thể và cách khắc phục.
Bài 24. Thiết kế sơ đồ mạch điện điều khiển 1 bóng đèn bằng 2 công tắc (mạch đèn cầu thang), mô tả nguyên lí hoạt động.
Bài 25. So sánh điện trở, tụ điện và cuộn cảm về: cấu tạo, chức năng, ứng dụng. Trình bày dưới dạng bảng.
Bài 26. Đề xuất giải pháp đảm bảo an toàn điện cho một trường học, gồm ít nhất 4 biện pháp cụ thể cho học sinh và nhà trường.
Đáp án
Bài 1. Điện trở: cản trở dòng điện, hạn chế dòng, phân chia điện áp. Tụ điện: tích trữ và phóng điện tích, lọc tín hiệu. Cuộn cảm: tạo từ trường, cản trở biến thiên dòng điện.
Bài 2. Điện trở: ôm (Ω). Điện dung: fara (F). Độ tự cảm: henry (H).
Bài 3. Các linh kiện, mạch điện tử và ứng dụng của chúng trong điều khiển, xử lí tín hiệu và thông tin.
Bài 4. Kĩ sư thiết kế mạch điện tử; kĩ thuật viên sửa chữa thiết bị điện tử; kĩ sư hệ thống nhúng.
Bài 5. Không chạm tay ướt vào thiết bị điện; không tự ý sửa chữa; ngắt nguồn trước khi sửa chữa; giữ khoảng cách an toàn với đường dây điện; lắp thiết bị bảo vệ.
Bài 6. Tự động cắt mạch khi phát hiện dòng điện rò, bảo vệ người khỏi bị điện giật.
Bài 7. Tắt thiết bị khi không dùng; dùng thiết bị tiết kiệm điện; tận dụng ánh sáng tự nhiên; dùng điều hòa ở nhiệt độ hợp lí.
Bài 8. Cắt nguồn điện; dùng vật cách điện tách nạn nhân khỏi nguồn điện; gọi cấp cứu; sơ cứu nạn nhân (hô hấp nhân tạo nếu cần và nếu biết cách).
Bài 9. Đóng, cắt mạch điện bằng tay; ngắt toàn bộ mạch khi cần sửa chữa.
Bài 10. Xác định nhu cầu; chọn thiết bị; thiết kế sơ đồ mạch; lắp đặt đúng kĩ thuật; kiểm tra, thử nghiệm.
Bài 11. Hạn chế dòng điện, phân chia điện áp. Ứng dụng: hạn chế dòng qua LED.
Bài 12. Tích trữ, phóng điện, lọc tín hiệu. Ứng dụng: lọc nguồn trong bộ sạc điện thoại.
Bài 13. Tạo từ trường, cản trở biến thiên dòng điện, lọc nhiễu. Ứng dụng: cuộn cảm trong mạch nguồn, mạch lọc.
Bài 14. Điện thoại thông minh; ti vi; máy tính; máy giặt điều khiển điện tử. Kĩ thuật điện tử giúp điều khiển, xử lí tín hiệu, tự động hóa các thiết bị.
Bài 15. Tay ướt làm giảm điện trở của da, dòng điện qua cơ thể lớn hơn, dễ gây điện giật nguy hiểm.
Bài 16. Tốn chi phí; tăng tải cho lưới điện, gây quá tải; lãng phí tài nguyên, tăng phát thải.
Bài 17. Công suất tải, dòng điện định mức, điều kiện lắp đặt (đi nổi, đi ngầm, nhiệt độ môi trường).
Bài 18. Tăng điện áp để truyền tải đi xa với tổn hao thấp; hạ điện áp xuống mức an toàn trước khi phân phối.
Bài 19. I = U / R = 12 / 100 = 0,12 A. Điện trở hạn chế dòng điện qua mạch, bảo vệ bóng đèn và nguồn.
Bài 20. Tụ điện tích điện khi điện áp cao và phóng điện khi điện áp thấp, làm phẳng điện áp, giảm gợn sóng, giúp điện áp ra ổn định hơn.
Bài 21. Điện năng = 2 × 1 200 × 8 × 30 = 576 000 Wh = 576 kWh. Tiền điện = 576 × 2 500 = 1 440 000 đồng.
Bài 22. Kĩ thuật điện tử giúp đo, theo dõi, chẩn đoán và điều trị chính xác. Thiết bị: máy đo huyết áp điện tử; máy siêu âm; máy điện tim; máy chụp X-quang kĩ thuật số.
Bài 23. Nguyên nhân: quá tải (dùng nhiều thiết bị công suất lớn cùng lúc); ngắn mạch; aptomat hỏng; rò điện. Khắc phục: giảm tải; kiểm tra, sửa chữa chỗ ngắn mạch, rò điện; thay aptomat phù hợp; gọi thợ điện.
Bài 24. Mạch dùng 2 công tắc 3 cực (công tắc đảo chiều) mắc nối tiếp với bóng đèn. Mỗi công tắc có thể bật/tắt đèn độc lập từ 2 vị trí khác nhau (đầu và cuối cầu thang).
Bài 25. Bảng so sánh: Điện trở – cấu tạo: vật liệu có điện trở suất cao – chức năng: cản trở dòng điện – ứng dụng: hạn chế dòng, phân áp. Tụ điện – cấu tạo: hai bản cực cách điện – chức năng: tích trữ điện tích – ứng dụng: lọc nguồn, ghép tín hiệu. Cuộn cảm – cấu tạo: dây dẫn quấn thành cuộn – chức năng: tạo từ trường – ứng dụng: lọc nhiễu, mạch dao động.
Bài 26. Biện pháp: lắp aptomat chống rò cho các khu vực; kiểm tra định kì hệ thống điện; tuyên truyền, giáo dục học sinh về an toàn điện; treo biển cảnh báo; không cho học sinh tự ý chạm vào tủ điện, ổ điện hỏng.