Phạm vi: Bài 1–2 (Lâm nghiệp: vai trò và triển vọng; các hoạt động lâm nghiệp cơ bản và nguyên nhân suy thoái tài nguyên rừng)
Phần 1: Cơ bản
Bài 1. Nêu 3 vai trò của rừng đối với môi trường. Bài 2. Kể tên 3 hoạt động lâm nghiệp cơ bản. Bài 3. Rừng đặc dụng có chức năng chính là gì? Bài 4. Rừng phòng hộ có chức năng chính là gì? Bài 5. Rừng sản xuất có chức năng chính là gì? Bài 6. Kể tên 3 lâm sản ngoài gỗ. Bài 7. Nêu 2 nguyên nhân tự nhiên gây suy thoái rừng. Bài 8. Nêu 2 nguyên nhân do con người gây suy thoái rừng. Bài 9. Vì sao nói "Rừng vàng, biển bạc"? Bài 10. Trồng rừng có tác dụng gì đối với đất trống, đồi núi trọc? Bài 11. Khai thác rừng trái phép gây hậu quả gì? Bài 12. Đốt nương làm rẫy ảnh hưởng như thế nào đến tài nguyên rừng? Bài 13. Khoanh nuôi tái sinh rừng là gì? Bài 14. Nêu 2 biện pháp bảo vệ rừng. Bài 15. Phát triển lâm nghiệp bền vững cần kết hợp những mục tiêu nào? Bài 16. Cho ví dụ về một hoạt động lâm nghiệp ở địa phương em.
Phần 2: Nâng cao
Bài 17. Phân tích mối quan hệ giữa rừng và nguồn nước: rừng điều hòa nguồn nước như thế nào? Mất rừng gây hậu quả gì cho nguồn nước? Bài 18. So sánh vai trò của rừng đặc dụng, rừng phòng hộ và rừng sản xuất. Vì sao cần phân loại rừng thành 3 loại này? Bài 19. Một địa phương có diện tích rừng tự nhiên giảm mạnh do khai thác trái phép. Em hãy đề xuất 3 giải pháp cụ thể (về quản lí, tuyên truyền, sinh kế) để khắc phục. Bài 20. Giải thích vì sao trồng rừng thay thế sau khai thác là bắt buộc trong khai thác rừng bền vững. Bài 21. Nêu và phân tích 2 nguyên nhân suy thoái rừng do biến đổi khí hậu. Bài 22. Đánh giá: "Khai thác rừng để phát triển kinh tế và bảo vệ rừng là hai mục tiêu mâu thuẫn nhau." Em có đồng ý không? Vì sao? Bài 23. Đề xuất một mô hình phát triển lâm nghiệp bền vững cho một xã miền núi (kết hợp trồng rừng, bảo vệ rừng và nâng cao thu nhập người dân). Bài 24. Tìm hiểu và trình bày ngắn gọn về một chương trình trồng rừng ở Việt Nam mà em biết (mục tiêu, kết quả).
Đáp án
Bài 1. Điều hòa khí hậu; hấp thụ CO₂, nhả O₂; bảo vệ đất, chống xói mòn; điều hòa nguồn nước; bảo tồn đa dạng sinh học. Bài 2. Trồng rừng; chăm sóc rừng; bảo vệ rừng; khai thác rừng; chế biến lâm sản. Bài 3. Bảo tồn thiên nhiên, mẫu chuẩn hệ sinh thái, di tích lịch sử – văn hóa. Bài 4. Bảo vệ đất, chống xói mòn, điều hòa nguồn nước, chắn gió, chắn cát, bảo vệ môi trường. Bài 5. Cung cấp gỗ và lâm sản phục vụ sản xuất, đời sống, phát triển kinh tế. Bài 6. Măng, nấm, dược liệu, nhựa cây, mật ong rừng, song mây. Bài 7. Cháy rừng do khô hạn; bão, lũ lụt; sâu bệnh hại rừng; hạn hán kéo dài. Bài 8. Khai thác rừng quá mức/trái phép; đốt nương làm rẫy; lấn chiếm đất rừng; chăn thả gia súc tràn lan. Bài 9. Rừng và biển là nguồn tài nguyên quý giá, mang lại nhiều giá trị kinh tế, môi trường cho đất nước. Bài 10. Phủ xanh đất trống, chống xói mòn, cải tạo đất, khôi phục hệ sinh thái. Bài 11. Rừng suy thoái, mất đa dạng sinh học, xói mòn đất, lũ lụt, biến đổi khí hậu; vi phạm pháp luật. Bài 12. Phá rừng, làm mất thảm thực vật, đất bạc màu, xói mòn, giảm diện tích rừng. Bài 13. Bảo vệ diện tích rừng đã bị tác động để rừng tự tái sinh bằng cây con, chồi từ gốc, hạt rơi. Bài 14. Trồng rừng, khoanh nuôi tái sinh; phòng cháy rừng; tuyên truyền, giáo dục; tuần tra, xử phạt phá rừng. Bài 15. Kinh tế – xã hội – môi trường. Bài 16. Học sinh tự nêu theo thực tế địa phương (ví dụ: trồng keo, trồng rừng phòng hộ, tuần tra bảo vệ rừng). Bài 17. Rừng giữ nước mưa, giảm dòng chảy mặt, bổ sung nước ngầm, điều hòa dòng chảy (0,5đ). Mất rừng: lũ lụt mùa mưa, khô hạn mùa khô, xói mòn, sạt lở (0,5đ). Bài 18. Rừng đặc dụng: bảo tồn; rừng phòng hộ: bảo vệ môi trường; rừng sản xuất: kinh tế (0,5đ). Phân loại để quản lí, sử dụng phù hợp với từng chức năng, tránh xung đột mục tiêu (0,5đ). Bài 19. Quản lí: tăng tuần tra, xử phạt nghiêm (0,25đ); tuyên truyền nâng cao ý thức (0,25đ); sinh kế: giao đất giao rừng, hỗ trợ trồng rừng, phát triển nghề phụ từ rừng (0,5đ). Bài 20. Khai thác lấy đi cây rừng; trồng thay thế giúp rừng phục hồi, duy trì diện tích và chức năng rừng, bảo đảm khai thác lâu dài. Bài 21. Khô hạn kéo dài gây cháy rừng; bão, lũ gây đổ cây, xói mòn; nhiệt độ tăng làm sâu bệnh phát triển mạnh. Bài 22. Không đồng ý (hoặc đồng ý có điều kiện): hai mục tiêu có thể hài hòa nếu khai thác bền vững — khai thác theo kế hoạch, trồng rừng thay thế, bảo vệ rừng. Bài 23. Mô hình: trồng rừng gỗ lớn + cây dược liệu dưới tán + du lịch sinh thái + giao rừng cho hộ dân quản lí, hưởng lợi. Bài 24. Học sinh tự trình bày (ví dụ: Chương trình trồng 1 tỉ cây xanh: mục tiêu phủ xanh, chống biến đổi khí hậu; kết quả: tăng diện tích cây xanh đô thị và rừng trồng).