1. Kiến thức trọng tâm
- Mục đích: vận dụng kiến thức về dân cư để viết báo cáo về một vấn đề cụ thể, rèn luyện kĩ năng thu thập, xử lí số liệu và trình bày kết quả.
- Cách chọn chủ đề: chọn một vấn đề gần gũi và có số liệu rõ ràng, ví dụ: gia tăng dân số ở địa phương, di cư từ nông thôn ra thành thị, đô thị hóa ở một tỉnh, già hóa dân số, phân bố dân cư theo vùng.
- Cách thu thập tư liệu: sử dụng sách giáo khoa, Atlat Địa lí Việt Nam, số liệu của Tổng cục Thống kê, niên giám thống kê địa phương; có thể phỏng vấn, khảo sát nhỏ ở địa phương.
- Dàn ý báo cáo: (1) Mở đầu: tên báo cáo, lí do chọn chủ đề; (2) Nội dung: trình bày thực trạng bằng bảng số liệu và biểu đồ, phân tích nguyên nhân, nêu hậu quả và đề xuất giải pháp; (3) Kết luận: tóm tắt kết quả chính.
- Cách trình bày: có tiêu đề, bảng số liệu, biểu đồ, chú thích nguồn; ngôn ngữ rõ ràng, chính xác; tránh liệt kê dài dòng mà thiếu phân tích.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Lập dàn ý cho báo cáo "Di cư từ nông thôn ra thành thị ở Việt Nam".
Lời giải: (1) Mở đầu: nêu khái niệm di cư và lí do chọn chủ đề (di cư ảnh hưởng đến dân số đô thị và lao động nông thôn). (2) Nội dung: trình bày quy mô và xu hướng di cư qua các năm bằng bảng số liệu; phân tích nguyên nhân (thiếu việc làm ở nông thôn, thu nhập thấp; thành thị có nhiều cơ hội việc làm, dịch vụ tốt hơn); nêu hậu quả (đô thị quá tải, nông thôn thiếu lao động trẻ) và đề xuất giải pháp (phát triển công nghiệp, dịch vụ ở nông thôn, đào tạo nghề tại chỗ). (3) Kết luận: tóm tắt nhận định và kiến nghị.
3. Ghi nhớ
- Báo cáo cần có số liệu, biểu đồ và phân tích, không chỉ trình bày kiến thức chung.
- Luôn ghi rõ nguồn tư liệu để báo cáo có độ tin cậy.
- Chọn chủ đề cụ thể, vừa sức, gắn với thực tế địa phương.