Bài tập — Bài 3: Sự phân hoá đa dạng của thiên nhiên

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 3: Sự phân hoá đa dạng của thiên nhiên? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Ba hướng phân hóa: bắc – nam, đông – tây, theo độ cao. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 3: Sự phân hoá đa dạng của thiên nhiên, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Ranh giới bắc – nam: dãy Bạch Mã (khoảng $16^\circ B$ ).

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 3: Sự phân hoá đa dạng của thiên nhiên, phát biểu nào sau đây là đúng? A. - Thiên nhiên Việt Nam phân hóa đa dạng theo ba hướng chính: bắc – nam, đông – tây và theo độ cao. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 3: Sự phân hoá đa dạng của thiên nhiên, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Miền Bắc (từ Bạch Mã trở ra) có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa với một mùa đông lạnh; miền Nam nóng quanh năm, phân thành mùa mưa và mùa khô rõ rệt. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 3: Sự phân hoá đa dạng của thiên nhiên, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Ví dụ: Vì sao ở Hoàng Liên Sơn (trên $2600$ m) lại có các loài thực vật ôn đới?

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 3: Sự phân hoá đa dạng của thiên nhiên để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải: Càng lên cao, nhiệt độ càng giảm (trung bình cứ lên $100$ m, nhiệt độ giảm khoảng $0,6^\circ C$ ). Ở độ cao trên $2600$ m, nhiệt độ trung bình năm dưới $15^\circ C$ , mùa đông có sương muối, thậm chí có tuyết rơi, tương tự khí hậu ôn đới. Vì vậy, nơi đây xuất hiện các loài thực vật ôn đới như đỗ quyên, lãnh sam, thiết sam, khác hẳn với rừng nhiệt đới ở chân núi. Đây là biểu hiện rõ nét của sự phân hóa thiên nhiên theo độ cao.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Tài nguyên tái tạo và tài nguyên không tái tạo khác nhau như thế nào? Cho ví dụ mỗi loại.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nêu ba nguyên nhân gây suy giảm tài nguyên thiên nhiên ở nước ta.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Vì sao cần bảo vệ môi trường? Nêu hai biện pháp bảo vệ môi trường ở địa phương em.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Ba hướng phân hóa: bắc – nam, đông – tây, theo độ cao."
- Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Ranh giới bắc – nam: dãy Bạch Mã (khoảng $16^\circ B$ )."
- Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "- Thiên nhiên Việt Nam phân hóa đa dạng theo ba hướng chính: bắc – nam, đông – tây và theo độ cao."
- Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Miền Bắc (từ Bạch Mã trở ra) có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa với một mùa đông lạnh; miền Nam nóng quanh năm, phân thành mùa mưa và mùa khô rõ rệt."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: - Thiên nhiên Việt Nam phân hóa đa dạng theo ba hướng chính: bắc – nam, đông – tây và theo độ cao. - Phân hóa theo bắc – nam: ranh giới là dãy Bạch Mã (khoảng vĩ độ $16^\circ B$ ).
- Tổng kết ghi nhớ: Ba hướng phân hóa: bắc – nam, đông – tây, theo độ cao.; Ranh giới bắc – nam: dãy Bạch Mã (khoảng $16^\circ B$ ).; Sự phân hóa tạo nên tính đa dạng của tài nguyên, nhưng cũng đòi hỏi các biện pháp khai thác và bảo vệ phù hợp với từng vùng.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Vì sao ở Hoàng Liên Sơn (trên $2600$ m) lại có các loài thực vật ôn đới?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 3: Sự phân hoá đa dạng của thiên nhiên (Ba hướng phân hóa: bắc – nam, đông – tây, theo độ cao.; Ranh giới bắc – nam: dãy Bạch Mã (khoảng $16^\circ B$ ).; Sự phân hóa tạo nên tính đa dạng của tài nguyên, nhưng cũng đòi hỏi các biện pháp khai thác và bảo vệ phù hợp với từng vùng.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Càng lên cao, nhiệt độ càng giảm (trung bình cứ lên $100$ m, nhiệt độ giảm khoảng $0,6^\circ C$ ). Ở độ cao trên $2600$ m, nhiệt độ trung bình năm dưới $15^\circ C$ , mùa đông có sương muối, thậm chí có tuyết rơi, tương tự khí hậu ôn đới. Vì vậy, nơi đây xuất hiện các loài thực vật ôn đới như đỗ quyên, lãnh sam, thiết sam, khác hẳn với rừng nhiệt đới ở chân núi. Đây là biểu hiện rõ nét của sự phân hóa thiên nhiên theo độ cao.
Bài 4: Tài nguyên tái tạo: có thể phục hồi sau khai thác (rừng, nước, đất). Tài nguyên không tái tạo: không phục hồi được trong thời gian ngắn (than, dầu mỏ, quặng kim loại).
Bài 5: Khai thác quá mức; chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng; ô nhiễm môi trường; thiên tai và biến đổi khí hậu.
Bài 6: Vì môi trường là không gian sống của con người, ô nhiễm ảnh hưởng sức khoẻ và phát triển bền vững. Biện pháp: phân loại rác, tiết kiệm nước, trồng cây xanh, hạn chế rác nhựa.

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

16^\circ B

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Ví dụ: Vì sao ở Hoàng Liên Sơn (trên $2600$ m) lại có các loài thực vật ôn đới?

Lời giải: Càng lên cao, nhiệt độ càng giảm (trung bình cứ lên $100$ m, nhiệt độ giảm khoảng $0,6^\circ C$ ). Ở độ cao trên $2600$ m, nhiệt độ trung bình năm dưới $15^\circ C$ , mùa đông có sương muối, thậm chí có tuyết rơi, tương tự khí hậu ôn đới. Vì vậy, nơi đây xuất hiện các loài thực vật ôn đới như đỗ quyên, lãnh sam, thiết sam, khác hẳn với rừng nhiệt đới ở chân núi. Đây là biểu hiện rõ nét của sự phân hóa thiên nhiên theo độ cao.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Tài nguyên tái tạo và tài nguyên không tái tạo khác nhau như thế nào? Cho ví dụ mỗi loại.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nêu ba nguyên nhân gây suy giảm tài nguyên thiên nhiên ở nước ta.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Vì sao cần bảo vệ môi trường? Nêu hai biện pháp bảo vệ môi trường ở địa phương em.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Ba hướng phân hóa: bắc – nam, đông – tây, theo độ cao."
Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Ranh giới bắc – nam: dãy Bạch Mã (khoảng $16^\circ B$ )."
Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "- Thiên nhiên Việt Nam phân hóa đa dạng theo ba hướng chính: bắc – nam, đông – tây và theo độ cao."
Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Miền Bắc (từ Bạch Mã trở ra) có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa với một mùa đông lạnh; miền Nam nóng quanh năm, phân thành mùa mưa và mùa khô rõ rệt."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: - Thiên nhiên Việt Nam phân hóa đa dạng theo ba hướng chính: bắc – nam, đông – tây và theo độ cao. - Phân hóa theo bắc – nam: ranh giới là dãy Bạch Mã (khoảng vĩ độ $16^\circ B$ ).
Tổng kết ghi nhớ: Ba hướng phân hóa: bắc – nam, đông – tây, theo độ cao.; Ranh giới bắc – nam: dãy Bạch Mã (khoảng $16^\circ B$ ).; Sự phân hóa tạo nên tính đa dạng của tài nguyên, nhưng cũng đòi hỏi các biện pháp khai thác và bảo vệ phù hợp với từng vùng.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Vì sao ở Hoàng Liên Sơn (trên $2600$ m) lại có các loài thực vật ôn đới?
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 3: Sự phân hoá đa dạng của thiên nhiên (Ba hướng phân hóa: bắc – nam, đông – tây, theo độ cao.; Ranh giới bắc – nam: dãy Bạch Mã (khoảng $16^\circ B$ ).; Sự phân hóa tạo nên tính đa dạng của tài nguyên, nhưng cũng đòi hỏi các biện pháp khai thác và bảo vệ phù hợp với từng vùng.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Càng lên cao, nhiệt độ càng giảm (trung bình cứ lên $100$ m, nhiệt độ giảm khoảng $0,6^\circ C$ ). Ở độ cao trên $2600$ m, nhiệt độ trung bình năm dưới $15^\circ C$ , mùa đông có sương muối, thậm chí có tuyết rơi, tương tự khí hậu ôn đới. Vì vậy, nơi đây xuất hiện các loài thực vật ôn đới như đỗ quyên, lãnh sam, thiết sam, khác hẳn với rừng nhiệt đới ở chân núi. Đây là biểu hiện rõ nét của sự phân hóa thiên nhiên theo độ cao.

Bài 4: Tài nguyên tái tạo: có thể phục hồi sau khai thác (rừng, nước, đất). Tài nguyên không tái tạo: không phục hồi được trong thời gian ngắn (than, dầu mỏ, quặng kim loại).

Bài 5: Khai thác quá mức; chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng; ô nhiễm môi trường; thiên tai và biến đổi khí hậu.

Bài 6: Vì môi trường là không gian sống của con người, ô nhiễm ảnh hưởng sức khoẻ và phát triển bền vững. Biện pháp: phân loại rác, tiết kiệm nước, trồng cây xanh, hạn chế rác nhựa.