Bài tập — Bài 3: Ôn tập chương 1

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 3: Ôn tập chương 1? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Ester $RCOOR'$ bị thuỷ phân trong kiềm cho muối và alcohol. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 3: Ôn tập chương 1, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Một mol chất béo phản ứng với ba mol $NaOH$ trong phản ứng xà phòng hoá.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 3: Ôn tập chương 1, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Chương 1 nghiên cứu ester, lipid, xà phòng và chất giặt rửa. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 3: Ôn tập chương 1, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Ester là chất lỏng, nhẹ hơn nước, ít tan trong nước, nhiều ester có mùi thơm và được dùng làm hương liệu. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 3: Ôn tập chương 1, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Ví dụ 1. Thuỷ phân hoàn toàn $17,6$ gam ethyl propionate trong dung dịch $NaOH$ dư thu được bao nhiêu gam muối?

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 3: Ôn tập chương 1 để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải: $M_{C_2H_5COOC_2H_5} = 102$ nên $n = 17,6 : 102 \approx 0,1725$ mol. Muối tạo thành là $C_2H_5COONa$ có $M = 96$ nên $m \approx 0,1725 \times 96 \approx 16,6$ gam.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu một điểm khác nhau giữa xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Viết công thức phân tử của glucose.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Viết phương trình hóa học phản ứng tráng bạc của glucose.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Ester $RCOOR'$ bị thuỷ phân trong kiềm cho muối và alcohol."
- Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Một mol chất béo phản ứng với ba mol $NaOH$ trong phản ứng xà phòng hoá."
- Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Chương 1 nghiên cứu ester, lipid, xà phòng và chất giặt rửa."
- Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Ester là chất lỏng, nhẹ hơn nước, ít tan trong nước, nhiều ester có mùi thơm và được dùng làm hương liệu."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Chương 1 nghiên cứu ester, lipid, xà phòng và chất giặt rửa. Ester có công thức tổng quát $RCOOR'$ , được gọi tên bằng tên gốc $R'$ cộng với tên gốc acid.
- Tổng kết ghi nhớ: Ester $RCOOR'$ bị thuỷ phân trong kiềm cho muối và alcohol.; Một mol chất béo phản ứng với ba mol $NaOH$ trong phản ứng xà phòng hoá.; Xà phòng giặt kém trong nước cứng; chất giặt rửa tổng hợp khắc phục được nhược điểm này.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ 1. Thuỷ phân hoàn toàn $17,6$ gam ethyl propionate trong dung dịch $NaOH$ dư thu được bao nhiêu gam muối?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 3: Ôn tập chương 1 (Ester $RCOOR'$ bị thuỷ phân trong kiềm cho muối và alcohol.; Một mol chất béo phản ứng với ba mol $NaOH$ trong phản ứng xà phòng hoá.; Xà phòng giặt kém trong nước cứng; chất giặt rửa tổng hợp khắc phục được nhược điểm này.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: $M_{C_2H_5COOC_2H_5} = 102$ nên $n = 17,6 : 102 \approx 0,1725$ mol. Muối tạo thành là $C_2H_5COONa$ có $M = 96$ nên $m \approx 0,1725 \times 96 \approx 16,6$ gam.
Bài 4: Xà phòng là muối natri/kali của acid béo; chất giặt rửa tổng hợp là muối của acid sulfonic (ví dụ natri dodecylbenzene sulfonate) và dùng được với nước cứng.
Bài 5: $C_6H_{12}O_6$ .
Bài 6: $C_6H_{12}O_6 + 2[Ag(NH_3)2]OH \rightarrow C_6H{12}O_7 + 2Ag + 4NH_3 + H_2O$.

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

RCOOR'

bị thuỷ phân trong kiềm cho muối và alcohol. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

NaOH

trong phản ứng xà phòng hoá.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Ví dụ 1. Thuỷ phân hoàn toàn $17,6$ gam ethyl propionate trong dung dịch $NaOH$ dư thu được bao nhiêu gam muối?

Lời giải: $M_{C_2H_5COOC_2H_5} = 102$ nên $n = 17,6 : 102 \approx 0,1725$ mol. Muối tạo thành là $C_2H_5COONa$ có $M = 96$ nên $m \approx 0,1725 \times 96 \approx 16,6$ gam.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu một điểm khác nhau giữa xà phòng và chất giặt rửa tổng hợp.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Viết công thức phân tử của glucose.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Viết phương trình hóa học phản ứng tráng bạc của glucose.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Ester $RCOOR'$ bị thuỷ phân trong kiềm cho muối và alcohol."
Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Một mol chất béo phản ứng với ba mol $NaOH$ trong phản ứng xà phòng hoá."
Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Chương 1 nghiên cứu ester, lipid, xà phòng và chất giặt rửa."
Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Ester là chất lỏng, nhẹ hơn nước, ít tan trong nước, nhiều ester có mùi thơm và được dùng làm hương liệu."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Chương 1 nghiên cứu ester, lipid, xà phòng và chất giặt rửa. Ester có công thức tổng quát $RCOOR'$ , được gọi tên bằng tên gốc $R'$ cộng với tên gốc acid.
Tổng kết ghi nhớ: Ester $RCOOR'$ bị thuỷ phân trong kiềm cho muối và alcohol.; Một mol chất béo phản ứng với ba mol $NaOH$ trong phản ứng xà phòng hoá.; Xà phòng giặt kém trong nước cứng; chất giặt rửa tổng hợp khắc phục được nhược điểm này.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ 1. Thuỷ phân hoàn toàn $17,6$ gam ethyl propionate trong dung dịch $NaOH$ dư thu được bao nhiêu gam muối?
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 3: Ôn tập chương 1 (Ester $RCOOR'$ bị thuỷ phân trong kiềm cho muối và alcohol.; Một mol chất béo phản ứng với ba mol $NaOH$ trong phản ứng xà phòng hoá.; Xà phòng giặt kém trong nước cứng; chất giặt rửa tổng hợp khắc phục được nhược điểm này.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: $M_{C_2H_5COOC_2H_5} = 102$ nên $n = 17,6 : 102 \approx 0,1725$ mol. Muối tạo thành là $C_2H_5COONa$ có $M = 96$ nên $m \approx 0,1725 \times 96 \approx 16,6$ gam.

Bài 4: Xà phòng là muối natri/kali của acid béo; chất giặt rửa tổng hợp là muối của acid sulfonic (ví dụ natri dodecylbenzene sulfonate) và dùng được với nước cứng.

Bài 5:

C_6H_{12}O_6

Bài 6: $C_6H_{12}O_6 + 2[Ag(NH_3)2]OH \rightarrow C_6H{12}O_7 + 2Ag + 4NH_3 + H_2O$.