1. Kiến thức trọng tâm
Hiến pháp năm 2013 quy định mọi công dân đều có quyền học tập suốt đời. Công dân có quyền học tập ở mọi cấp học, mọi trình độ; được lựa chọn trường học, ngành học phù hợp với năng lực, nguyện vọng; được hưởng các chính sách hỗ trợ của Nhà nước như miễn, giảm học phí, học bổng, vay vốn học tập đối với các đối tượng chính sách, học sinh nghèo vượt khó.
Bên cạnh quyền, công dân cũng có nghĩa vụ học tập: học sinh phải thực hiện nghiêm túc nội quy, quy chế của nhà trường, tôn trọng thầy cô giáo, hoàn thành chương trình học tập, rèn luyện đạo đức, tác phong.
Nhà nước có trách nhiệm tạo điều kiện để mọi công dân thực hiện quyền học tập, đặc biệt là trẻ em, người dân tộc thiểu số, người khuyết tật, người ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn.
2. Ví dụ minh họa
Tình huống: Em M là học sinh lớp 12 ở vùng núi, gia đình khó khăn. Nhà trường thông báo em M thuộc diện được miễn học phí và được vay vốn ưu đãi để học đại học. Tuy nhiên, bố mẹ em M muốn em nghỉ học để đi làm phụ giúp gia đình.
Hỏi: Quyền học tập của em M được pháp luật bảo vệ như thế nào?
Lời giải: Pháp luật quy định mọi công dân đều có quyền học tập, Nhà nước có chính sách hỗ trợ học sinh nghèo, học sinh vùng khó khăn. Việc bố mẹ ngăn cản em M học tập là không đúng, vì học tập là quyền và nghĩa vụ của công dân, gia đình có trách nhiệm tạo điều kiện cho con em học tập.
3. Ghi nhớ
- Học tập là quyền và nghĩa vụ của công dân.
- Mọi công dân đều có quyền học tập suốt đời, không hạn chế.
- Nhà nước ưu tiên phát triển giáo dục, hỗ trợ người học khó khăn.
- Học sinh có nghĩa vụ tuân thủ nội quy, hoàn thành chương trình học tập.