1. Kiến thức trọng tâm
Hôn nhân là quan hệ giữa vợ và chồng sau khi kết hôn. Hiến pháp năm 2013 quy định nam, nữ có quyền kết hôn, ly hôn; hôn nhân theo nguyên tắc tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau. Nhà nước bảo hộ hôn nhân và gia đình, bảo hộ quyền lợi của người mẹ và trẻ em.
Công dân có quyền kết hôn khi đủ tuổi theo quy định: nam từ đủ 20 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên; việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định. Nhà nước cấm kết hôn giả tạo, tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, cản trở kết hôn, người đang có vợ hoặc có chồng kết hôn với người khác.
Trong gia đình, vợ chồng bình đẳng với nhau trong việc lựa chọn nơi cư trú, tôn trọng danh dự, nhân phẩm, tín ngưỡng của nhau. Cha mẹ có nghĩa vụ nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con chưa thành niên; con có nghĩa vụ hiếu thảo, phụng dưỡng cha mẹ. Các thành viên gia đình có nghĩa vụ quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ nhau, đặc biệt là người già, người khuyết tật, trẻ em.
2. Ví dụ minh họa
Tình huống: Anh T (21 tuổi) và chị H (19 tuổi) yêu nhau và tự nguyện đăng ký kết hôn. Gia đình chị H phản đối vì cho rằng chị H phải ở nhà phụ giúp kinh tế, đồng thời ép chị H kết hôn với người khác.
Hỏi: Hành vi của gia đình chị H vi phạm quyền gì của công dân? Vì sao?
Lời giải: Hành vi của gia đình chị H vi phạm quyền tự nguyện kết hôn của công dân. Anh T và chị H đã đủ tuổi kết hôn theo luật định và tự nguyện kết hôn. Việc cản trở kết hôn, ép buộc kết hôn với người khác là hành vi bị pháp luật cấm, xâm phạm quyền tự do hôn nhân của công dân.
3. Ghi nhớ
- Hôn nhân theo nguyên tắc tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng.
- Nam từ đủ 20 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi được kết hôn.
- Cấm kết hôn giả tạo, tảo hôn, cưỡng ép kết hôn.
- Vợ chồng bình đẳng; cha mẹ có nghĩa vụ nuôi dưỡng, giáo dục con.