Bài tập — Chủ đề 3: Cách mạng tháng Tám năm 1945, chiến tranh giải phóng dân tộc và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Chủ đề 3: Cách mạng tháng Tám năm 1945, chiến tranh giải phóng dân tộc và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Cách mạng tháng Tám 1945 giành độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Kháng chiến chống Pháp (1945 – 1954) và chống Mỹ (1954 – 1975) giành thắng lợi, thống nhất đất nước. Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc sau 1975 giữ vững độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Chủ đề 3: Cách mạng tháng Tám năm 1945, chiến tranh giải phóng dân tộc và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Thứ nhất, Cách mạng tháng Tám năm 1945: dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương và Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân Việt Nam đã chớp thời cơ Nhật đầu hàng Đồng minh, Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước từ ngày 14 đến 28-8-1945. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Chủ đề 3: Cách mạng tháng Tám năm 1945, chiến tranh giải phóng dân tộc và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Chủ đề này tổng kết ba giai đoạn đấu tranh hào hùng của dân tộc Việt Nam trong thế kỉ XX.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Chủ đề 3: Cách mạng tháng Tám năm 1945, chiến tranh giải phóng dân tộc và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Ngày 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội), Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa – nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Chủ đề 3: Cách mạng tháng Tám năm 1945, chiến tranh giải phóng dân tộc và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Câu hỏi: Nêu ý nghĩa lịch sử của Cách mạng tháng Tám năm 1945 và chiến thắng 30-4-1975.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Chủ đề 3: Cách mạng tháng Tám năm 1945, chiến tranh giải phóng dân tộc và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải: Cách mạng tháng Tám 1945 đã lật đổ chế độ thực dân, phong kiến, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỉ nguyên độc lập, tự do cho dân tộc. Chiến thắng 30-4-1975 kết thúc 21 năm kháng chiến chống Mỹ, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, mở ra kỉ nguyên cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Vì sao Chiến tranh lạnh kết thúc vào đầu thập niên 1990?

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Phân tích những hạn chế trong hoạt động của Liên hợp quốc.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Vì sao nói trật tự hai cực I-an-ta vừa tạo ra sự ổn định tương đối, vừa tiềm ẩn nguy cơ chiến tranh?

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

• Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
• Giải thích chi tiết:
  • Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Cách mạng tháng Tám 1945 giành độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Kháng chiến chống Pháp (1945 – 1954) và chống Mỹ (1954 – 1975) giành thắng lợi, thống nhất đất nước. Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc sau 1975 giữ vững độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ."
  • Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Thứ nhất, Cách mạng tháng Tám năm 1945: dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương và Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân Việt Nam đã chớp thời cơ Nhật đầu hàng Đồng minh, Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước từ ngày 14 đến 28-8-1945."
  • Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Chủ đề này tổng kết ba giai đoạn đấu tranh hào hùng của dân tộc Việt Nam trong thế kỉ XX."
  • Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Ngày 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội), Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa – nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

• Bài 1:
  • Nội dung cốt lõi cần trình bày: Chủ đề này tổng kết ba giai đoạn đấu tranh hào hùng của dân tộc Việt Nam trong thế kỉ XX. Thứ nhất, Cách mạng tháng Tám năm 1945: dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương và Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân Việt Nam đã chớp thời cơ Nhật đầu hàng Đồng minh, Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước từ ngày 14 đến 28-8-1945.
  • Tổng kết ghi nhớ: Cách mạng tháng Tám 1945 giành độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Kháng chiến chống Pháp (1945 – 1954) và chống Mỹ (1954 – 1975) giành thắng lợi, thống nhất đất nước. Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc sau 1975 giữ vững độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.
• Bài 2:
  • Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Câu hỏi: Nêu ý nghĩa lịch sử của Cách mạng tháng Tám năm 1945 và chiến thắng 30-4-1975.
  • Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
• Bài 3:
  • Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Chủ đề 3: Cách mạng tháng Tám năm 1945, chiến tranh giải phóng dân tộc và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc (Cách mạng tháng Tám 1945 giành độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Kháng chiến chống Pháp (1945 – 1954) và chống Mỹ (1954 – 1975) giành thắng lợi, thống nhất đất nước. Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc sau 1975 giữ vững độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.).
  • Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Cách mạng tháng Tám 1945 đã lật đổ chế độ thực dân, phong kiến, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỉ nguyên độc lập, tự do cho dân tộc. Chiến thắng 30-4-1975 kết thúc 21 năm kháng chiến chống Mỹ, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, mở ra kỉ nguyên cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội.
• Bài 4: Vì Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu sụp đổ (1989–1991), trật tự hai cực không còn tồn tại.
• Bài 5: Hoạt động bị chi phối bởi quyền phủ quyết và lợi ích của các nước lớn; nhiều nghị quyết không được thực thi triệt để; chưa giải quyết dứt điểm nhiều xung đột trên thế giới.
• Bài 6: Ổn định tương đối vì hai siêu cường kiềm chế lẫn nhau, không dám gây chiến tranh nóng trực tiếp; tiềm ẩn nguy cơ vì chạy đua vũ trang, các cuộc chiến tranh cục bộ, khủng hoảng (Cu-ba 1962, Triều Tiên, Việt Nam...) luôn đe dọa hòa bình.