1. Kiến thức trọng tâm
Bài thực hành giúp học sinh vận dụng kiến thức về quần thể để xác định một số đặc trưng cơ bản ngoài thực tế.
Mục đích: xác định được mật độ cá thể, kích thước quần thể và kiểu phân bố của một loài sinh vật trong một khu vực khảo sát.
Nguyên tắc chung: không thể đếm hết mọi cá thể trong quần thể lớn, nên người ta đếm trong một số ô mẫu đại diện rồi suy ra toàn bộ quần thể.
Cách tiến hành:
- Bước 1: chọn khu vực khảo sát, xác định diện tích toàn bộ khu vực.
- Bước 2: đặt ngẫu nhiên một số ô tiêu chuẩn (ví dụ ô vuông 1 m × 1 m đối với thực vật nhỏ) rải đều trong khu vực.
- Bước 3: đếm số cá thể của loài cần khảo sát trong từng ô tiêu chuẩn, ghi kết quả vào bảng.
- Bước 4: tính mật độ trung bình: mật độ = tổng số cá thể đếm được chia cho tổng diện tích các ô tiêu chuẩn.
- Bước 5: ước tính kích thước quần thể: kích thước = mật độ trung bình × diện tích toàn bộ khu vực.
Lưu ý: kết quả chỉ chính xác tương đối, phụ thuộc vào số ô tiêu chuẩn và tính ngẫu nhiên khi đặt ô. Cần lặp lại nhiều lần và lấy trung bình.
2. Ví dụ minh họa
Khảo sát cây cỏ may trong sân trường diện tích 200 m², đặt 10 ô tiêu chuẩn mỗi ô 1 m², đếm được tổng cộng 150 cây. Mật độ trung bình là cây/m². Ước tính kích thước quần thể là cây.
3. Ghi nhớ
Phương pháp ô tiêu chuẩn giúp ước tính mật độ và kích thước quần thể. Đặt ô ngẫu nhiên và lặp lại nhiều lần để kết quả đáng tin cậy.