Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 35: Dự án: Tìm hiểu thực trạng bảo tồn sinh thái tại địa phương và đề xuất giải pháp? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Dự án gồm 5 bước: lập kế hoạch, thu thập thông tin, phân tích, đề xuất giải pháp, báo cáo. Giải pháp tốt là giải pháp cụ thể, khả thi và có sự tham gia của cộng đồng. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 35: Dự án: Tìm hiểu thực trạng bảo tồn sinh thái tại địa phương và đề xuất giải pháp, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Mục đích: tìm hiểu thực trạng bảo tồn sinh thái ở địa phương, xác định nguyên nhân suy thoái, đề xuất giải pháp khả thi và tuyên truyền cho cộng đồng.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 35: Dự án: Tìm hiểu thực trạng bảo tồn sinh thái tại địa phương và đề xuất giải pháp, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Bài dự án giúp học sinh vận dụng kiến thức sinh thái học để khảo sát thực tế và đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường tại địa phương. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 35: Dự án: Tìm hiểu thực trạng bảo tồn sinh thái tại địa phương và đề xuất giải pháp, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Các bước thực hiện dự án: - Bước 1 – Lập kế hoạch: xác định đối tượng khảo sát (một khu rừng, con sông, ao hồ, công viên), phân công nhiệm vụ, chuẩn bị phiếu khảo sát, máy ảnh, dụng cụ ghi chép. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 35: Dự án: Tìm hiểu thực trạng bảo tồn sinh thái tại địa phương và đề xuất giải pháp, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Nhóm học sinh khảo sát một con kênh bị ô nhiễm do rác thải sinh hoạt. Nhóm đếm số điểm tập kết rác, phỏng vấn 20 hộ dân, rồi đề xuất: đặt thêm 5 thùng rác, tổ chức dọn kênh mỗi tháng một lần, treo biển tuyên truyền. Sau 3 tháng, kênh sạch hơn rõ rệt.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 35: Dự án: Tìm hiểu thực trạng bảo tồn sinh thái tại địa phương và đề xuất giải pháp để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Yêu cầu: làm việc nhóm, trung thực với số liệu, tôn trọng người được phỏng vấn, không gây hại môi trường trong quá trình khảo sát.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Kể tên bốn loại bằng chứng tiến hoá đã học.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Cho ví dụ một cơ quan tương đồng và một cơ quan tương tự. Giải thích ngắn gọn vì sao chúng khác nhau.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Ruột thừa ở người và xương cụt ở người thuộc loại bằng chứng nào? Vì sao?
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Dự án gồm 5 bước: lập kế hoạch, thu thập thông tin, phân tích, đề xuất giải pháp, báo cáo. Giải pháp tốt là giải pháp cụ thể, khả thi và có sự tham gia của cộng đồng."
- Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Mục đích: tìm hiểu thực trạng bảo tồn sinh thái ở địa phương, xác định nguyên nhân suy thoái, đề xuất giải pháp khả thi và tuyên truyền cho cộng đồng."
- Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Bài dự án giúp học sinh vận dụng kiến thức sinh thái học để khảo sát thực tế và đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường tại địa phương."
- Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Các bước thực hiện dự án: - Bước 1 – Lập kế hoạch: xác định đối tượng khảo sát (một khu rừng, con sông, ao hồ, công viên), phân công nhiệm vụ, chuẩn bị phiếu khảo sát, máy ảnh, dụng cụ ghi chép."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Bài dự án giúp học sinh vận dụng kiến thức sinh thái học để khảo sát thực tế và đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường tại địa phương. Mục đích: tìm hiểu thực trạng bảo tồn sinh thái ở địa phương, xác định nguyên nhân suy thoái, đề xuất giải pháp khả thi và tuyên truyền cho cộng đồng.
- Tổng kết ghi nhớ: Dự án gồm 5 bước: lập kế hoạch, thu thập thông tin, phân tích, đề xuất giải pháp, báo cáo. Giải pháp tốt là giải pháp cụ thể, khả thi và có sự tham gia của cộng đồng.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Nhóm học sinh khảo sát một con kênh bị ô nhiễm do rác thải sinh hoạt. Nhóm đếm số điểm tập kết rác, phỏng vấn 20 hộ dân, rồi đề xuất: đặt thêm 5 thùng rác, tổ chức dọn kênh mỗi tháng một lần, treo biển tuyên truyền. Sau 3 tháng, kênh sạch hơn rõ rệt.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 35: Dự án: Tìm hiểu thực trạng bảo tồn sinh thái tại địa phương và đề xuất giải pháp (Dự án gồm 5 bước: lập kế hoạch, thu thập thông tin, phân tích, đề xuất giải pháp, báo cáo. Giải pháp tốt là giải pháp cụ thể, khả thi và có sự tham gia của cộng đồng.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Yêu cầu: làm việc nhóm, trung thực với số liệu, tôn trọng người được phỏng vấn, không gây hại môi trường trong quá trình khảo sát.
- Bài 4: Bằng chứng hoá thạch, giải phẫu so sánh, phôi sinh học, sinh học phân tử (tế bào học và sinh hoá học).
- Bài 5: Cơ quan tương đồng: chi trước của người và cánh dơi (cùng nguồn gốc). Cơ quan tương tự: cánh dơi và cánh côn trùng (khác nguồn gốc, cùng chức năng bay). Khác nhau ở nguồn gốc và ý nghĩa tiến hoá.
- Bài 6: Bằng chứng giải phẫu so sánh – cơ quan thoái hoá: các cơ quan này tiêu giảm, không còn chức năng hoặc chức năng giảm so với tổ tiên.