1. Kiến thức trọng tâm
Tách chiết DNA là kĩ thuật thu nhận DNA từ tế bào để phục vụ nghiên cứu, xét nghiệm và ứng dụng. Nguyên tắc chung gồm ba bước: phá vỡ tế bào để giải phóng DNA; loại bỏ protein, lipid và các tạp chất khác; kết tủa và thu nhận DNA.
Trong thực hành ở trường phổ thông, DNA thường được tách từ hành tây, chuối chín hoặc máu động vật. Các bước tiến hành: nghiền mẫu với dung dịch chiết (nước muối và nước rửa chén) để phá màng tế bào và màng nhân, giải phóng DNA; lọc bỏ bã; thêm cồn lạnh vào dịch lọc, DNA kết tủa thành sợi trắng nổi lên ở ranh giới hai lớp dung dịch; dùng que khuấy lấy sợi DNA.
Dung dịch nước rửa chén chứa chất tẩy rửa giúp phá màng lipid; muối giúp DNA kết tụ; cồn lạnh làm DNA mất khả năng hoà tan nên kết tủa. DNA thu được có thể quan sát bằng mắt thường dưới dạng sợi trắng, dai, nhớt. Sản phẩm này đủ để quan sát hình thái nhưng chưa đủ tinh sạch cho các kĩ thuật phân tử chuyên sâu.
2. Ví dụ minh họa
Trong thí nghiệm tách DNA từ chuối, vì sao phải dùng cồn lạnh và rót nhẹ theo thành ống?
Lời giải: Cồn lạnh làm giảm độ hoà tan của DNA, giúp DNA kết tủa. Rót nhẹ theo thành ống để cồn tạo thành lớp riêng phía trên dịch chiết, DNA kết tủa tập trung ở ranh giới hai lớp, dễ quan sát và thu lấy. Nếu lắc mạnh, DNA sẽ phân tán trong dung dịch, khó thu được sợi DNA nguyên vẹn.
3. Ghi nhớ
- Tách chiết DNA gồm: phá tế bào, loại tạp chất, kết tủa DNA.
- Chất tẩy rửa phá màng, muối giúp DNA kết tụ, cồn lạnh làm DNA kết tủa.
- DNA thu được có dạng sợi trắng, dai, nhớt, nổi ở ranh giới hai lớp dung dịch.
- Thực hành cần cẩn thận, chính xác để thu được DNA nguyên vẹn.