Bài tập — Bài 3: Nhiệt độ. Thang nhiệt độ – nhiệt kế

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 3: Nhiệt độ. Thang nhiệt độ – nhiệt kế? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Nhiệt độ đặc trưng cho mức độ chuyển động hỗn loạn của các phân tử. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 3: Nhiệt độ. Thang nhiệt độ – nhiệt kế, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Cân bằng nhiệt: hai vật tiếp xúc lâu sẽ có cùng nhiệt độ.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 3: Nhiệt độ. Thang nhiệt độ – nhiệt kế, phát biểu nào sau đây là đúng? A. - Nhiệt độ là đại lượng vật lí đặc trưng cho mức độ chuyển động hỗn loạn của các phân tử cấu tạo nên vật. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 3: Nhiệt độ. Thang nhiệt độ – nhiệt kế, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. - Hai vật tiếp xúc nhau sau một thời gian sẽ đạt trạng thái cân bằng nhiệt, khi đó nhiệt độ của hai vật bằng nhau và không còn sự truyền nhiệt giữa chúng. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 3: Nhiệt độ. Thang nhiệt độ – nhiệt kế, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Ví dụ: Đổi $27,^{\circ}\mathrm{C}$ sang thang Kelvin và tính độ tăng nhiệt độ tương ứng với $10,K$ theo thang Celsius.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 3: Nhiệt độ. Thang nhiệt độ – nhiệt kế để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải: Theo công thức $T(K) = t(^{\circ}\mathrm{C}) + 273$, ta có $T = 27 + 273 = 300,K$. Một độ tăng $1,K$ bằng một độ tăng $1,^{\circ}\mathrm{C}$, nên độ tăng $10,K$ tương ứng với độ tăng $10,^{\circ}\mathrm{C}$.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Đun 2 kg đồng từ 25 °C lên 75 °C. Biết $c = 380\ \text{J/(kg·K)}$. Tính nhiệt lượng cần cung cấp.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Tính nhiệt lượng cần để 0,4 kg thép tăng thêm 50 K. Biết $c = 460\ \text{J/(kg·K)}$.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Nêu định nghĩa nội năng của một vật.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

• Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
• Giải thích chi tiết:
  • Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Nhiệt độ đặc trưng cho mức độ chuyển động hỗn loạn của các phân tử."
  • Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Cân bằng nhiệt: hai vật tiếp xúc lâu sẽ có cùng nhiệt độ."
  • Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "- Nhiệt độ là đại lượng vật lí đặc trưng cho mức độ chuyển động hỗn loạn của các phân tử cấu tạo nên vật."
  • Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "- Hai vật tiếp xúc nhau sau một thời gian sẽ đạt trạng thái cân bằng nhiệt, khi đó nhiệt độ của hai vật bằng nhau và không còn sự truyền nhiệt giữa chúng."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

• Bài 1:
  • Nội dung cốt lõi cần trình bày: - Nhiệt độ là đại lượng vật lí đặc trưng cho mức độ chuyển động hỗn loạn của các phân tử cấu tạo nên vật. Nhiệt độ càng cao, các phân tử chuyển động càng nhanh.
  • Tổng kết ghi nhớ: Nhiệt độ đặc trưng cho mức độ chuyển động hỗn loạn của các phân tử.; Cân bằng nhiệt: hai vật tiếp xúc lâu sẽ có cùng nhiệt độ.; $T(K) = t(^{\circ}\mathrm{C}) + 273$; độ tăng $1,K$ bằng độ tăng $1,^{\circ}\mathrm{C}$.
• Bài 2:
  • Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Đổi $27,^{\circ}\mathrm{C}$ sang thang Kelvin và tính độ tăng nhiệt độ tương ứng với $10,K$ theo thang Celsius.
  • Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
• Bài 3:
  • Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 3: Nhiệt độ. Thang nhiệt độ – nhiệt kế (Nhiệt độ đặc trưng cho mức độ chuyển động hỗn loạn của các phân tử.; Cân bằng nhiệt: hai vật tiếp xúc lâu sẽ có cùng nhiệt độ.; $T(K) = t(^{\circ}\mathrm{C}) + 273$; độ tăng $1,K$ bằng độ tăng $1,^{\circ}\mathrm{C}$.).
  • Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Theo công thức $T(K) = t(^{\circ}\mathrm{C}) + 273$, ta có $T = 27 + 273 = 300,K$. Một độ tăng $1,K$ bằng một độ tăng $1,^{\circ}\mathrm{C}$, nên độ tăng $10,K$ tương ứng với độ tăng $10,^{\circ}\mathrm{C}$.
• Bài 4: $Q = 2 \times 380 \times 50 = 38,000\ \text{J}$.
• Bài 5: $Q = 0,4 \times 460 \times 50 = 9,200\ \text{J}$.
• Bài 6: Nội năng là tổng động năng và thế năng của các phân tử cấu tạo nên vật.