Bài tập — Bài 4: Nhiệt dung riêng

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 4: Nhiệt dung riêng? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Nhiệt dung riêng $c$ là nhiệt lượng để $1,kg$ chất tăng thêm $1,^{\circ}\mathrm{C}$ , đơn vị $J/(kg.K)$ .

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 4: Nhiệt dung riêng, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Công thức nhiệt lượng: $Q = mc\Delta t$ . B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 4: Nhiệt dung riêng, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. - Nhiệt dung riêng của một chất là nhiệt lượng cần cung cấp để làm cho $1,kg$ chất đó tăng thêm $1,^{\circ}\mathrm{C}$ (hoặc $1,K$ ). C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 4: Nhiệt dung riêng, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. - Mỗi chất có một nhiệt dung riêng xác định, là đại lượng đặc trưng cho chất đó. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 4: Nhiệt dung riêng, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Ví dụ: Tính nhiệt lượng cần cung cấp để đun nóng $2,kg$ nước từ $25,^{\circ}\mathrm{C}$ lên $75,^{\circ}\mathrm{C}$ . Biết nhiệt dung riêng của nước là $4200,J/(kg.K)$ .

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 4: Nhiệt dung riêng để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải: Độ tăng nhiệt độ: $\Delta t = 75 - 25 = 50,^{\circ}\mathrm{C}$ . Nhiệt lượng cần cung cấp: $Q = mc\Delta t = 2 \times 4200 \times 50 = 420,000,J = 420,kJ$ .

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu hai cách làm thay đổi nội năng của một vật.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Viết công thức tính nhiệt lượng vật thu vào khi tăng nhiệt độ và nêu tên, đơn vị từng đại lượng.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Viết công thức tính nhiệt lượng nóng chảy và nhiệt lượng hoá hơi.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Nhiệt dung riêng $c$ là nhiệt lượng để $1,kg$ chất tăng thêm $1,^{\circ}\mathrm{C}$ , đơn vị $J/(kg.K)$ ."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Công thức nhiệt lượng: $Q = mc\Delta t$ ."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "- Nhiệt dung riêng của một chất là nhiệt lượng cần cung cấp để làm cho $1,kg$ chất đó tăng thêm $1,^{\circ}\mathrm{C}$ (hoặc $1,K$ )."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "- Mỗi chất có một nhiệt dung riêng xác định, là đại lượng đặc trưng cho chất đó."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: - Nhiệt dung riêng của một chất là nhiệt lượng cần cung cấp để làm cho $1,kg$ chất đó tăng thêm $1,^{\circ}\mathrm{C}$ (hoặc $1,K$ ). Nhiệt dung riêng kí hiệu là $c$ , đơn vị là $J/(kg.K)$ .
- Tổng kết ghi nhớ: Nhiệt dung riêng $c$ là nhiệt lượng để $1,kg$ chất tăng thêm $1,^{\circ}\mathrm{C}$ , đơn vị $J/(kg.K)$ .; Công thức nhiệt lượng: $Q = mc\Delta t$ .; Phương trình cân bằng nhiệt: $Q_{toả} = Q_{thu}$ khi không mất mát nhiệt ra ngoài.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Tính nhiệt lượng cần cung cấp để đun nóng $2,kg$ nước từ $25,^{\circ}\mathrm{C}$ lên $75,^{\circ}\mathrm{C}$ . Biết nhiệt dung riêng của nước là $4200,J/(kg.K)$ .
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 4: Nhiệt dung riêng (Nhiệt dung riêng $c$ là nhiệt lượng để $1,kg$ chất tăng thêm $1,^{\circ}\mathrm{C}$ , đơn vị $J/(kg.K)$ .; Công thức nhiệt lượng: $Q = mc\Delta t$ .; Phương trình cân bằng nhiệt: $Q_{toả} = Q_{thu}$ khi không mất mát nhiệt ra ngoài.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Độ tăng nhiệt độ: $\Delta t = 75 - 25 = 50,^{\circ}\mathrm{C}$ . Nhiệt lượng cần cung cấp: $Q = mc\Delta t = 2 \times 4200 \times 50 = 420,000,J = 420,kJ$ .
Bài 4: Truyền nhiệt và thực hiện công.
Bài 5: $Q = mc\Delta t$ ; $m$ (kg), $c$ (J/(kg·K)), $\Delta t$ (K hoặc °C).
Bài 6: $Q = \lambda m$ (nóng chảy); $Q = Lm$ (hoá hơi).

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

c

là nhiệt lượng để

1,kg

chất tăng thêm

1,^{\circ}\mathrm{C}

, đơn vị

J/(kg.K)

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 4: Nhiệt dung riêng, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Công thức nhiệt lượng:

Q = mc\Delta t

. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

1,kg

chất đó tăng thêm

1,^{\circ}\mathrm{C}

(hoặc

1,K

). C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Ví dụ: Tính nhiệt lượng cần cung cấp để đun nóng $2,kg$ nước từ $25,^{\circ}\mathrm{C}$ lên $75,^{\circ}\mathrm{C}$ . Biết nhiệt dung riêng của nước là $4200,J/(kg.K)$ .

Lời giải: Độ tăng nhiệt độ: $\Delta t = 75 - 25 = 50,^{\circ}\mathrm{C}$ . Nhiệt lượng cần cung cấp: $Q = mc\Delta t = 2 \times 4200 \times 50 = 420,000,J = 420,kJ$ .

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu hai cách làm thay đổi nội năng của một vật.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Viết công thức tính nhiệt lượng vật thu vào khi tăng nhiệt độ và nêu tên, đơn vị từng đại lượng.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Viết công thức tính nhiệt lượng nóng chảy và nhiệt lượng hoá hơi.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Nhiệt dung riêng $c$ là nhiệt lượng để $1,kg$ chất tăng thêm $1,^{\circ}\mathrm{C}$ , đơn vị $J/(kg.K)$ ."
Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Công thức nhiệt lượng: $Q = mc\Delta t$ ."
Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "- Nhiệt dung riêng của một chất là nhiệt lượng cần cung cấp để làm cho $1,kg$ chất đó tăng thêm $1,^{\circ}\mathrm{C}$ (hoặc $1,K$ )."
Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "- Mỗi chất có một nhiệt dung riêng xác định, là đại lượng đặc trưng cho chất đó."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: - Nhiệt dung riêng của một chất là nhiệt lượng cần cung cấp để làm cho $1,kg$ chất đó tăng thêm $1,^{\circ}\mathrm{C}$ (hoặc $1,K$ ). Nhiệt dung riêng kí hiệu là $c$ , đơn vị là $J/(kg.K)$ .
Tổng kết ghi nhớ: Nhiệt dung riêng $c$ là nhiệt lượng để $1,kg$ chất tăng thêm $1,^{\circ}\mathrm{C}$ , đơn vị $J/(kg.K)$ .; Công thức nhiệt lượng: $Q = mc\Delta t$ .; Phương trình cân bằng nhiệt: $Q_{toả} = Q_{thu}$ khi không mất mát nhiệt ra ngoài.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Tính nhiệt lượng cần cung cấp để đun nóng $2,kg$ nước từ $25,^{\circ}\mathrm{C}$ lên $75,^{\circ}\mathrm{C}$ . Biết nhiệt dung riêng của nước là $4200,J/(kg.K)$ .
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 4: Nhiệt dung riêng (Nhiệt dung riêng $c$ là nhiệt lượng để $1,kg$ chất tăng thêm $1,^{\circ}\mathrm{C}$ , đơn vị $J/(kg.K)$ .; Công thức nhiệt lượng: $Q = mc\Delta t$ .; Phương trình cân bằng nhiệt: $Q_{toả} = Q_{thu}$ khi không mất mát nhiệt ra ngoài.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Độ tăng nhiệt độ: $\Delta t = 75 - 25 = 50,^{\circ}\mathrm{C}$ . Nhiệt lượng cần cung cấp: $Q = mc\Delta t = 2 \times 4200 \times 50 = 420,000,J = 420,kJ$ .

Bài 4: Truyền nhiệt và thực hiện công.

Bài 5:

Q = mc\Delta t

;

m

(kg),

c

(J/(kg·K)),

\Delta t

(K hoặc °C).

Bài 6:

Q = \lambda m

(nóng chảy);

Q = Lm

(hoá hơi).