Bài 19: Phép cộng (có nhớ) số có hai chữ số với số có một chữ số (trang 72)

1. Kiến thức trọng tâm

Phép cộng (có nhớ) số có hai chữ số với số có một chữ số là phép cộng mà tổng của chữ số hàng đơn vị lớn hơn hoặc bằng $10$, nên ta phải nhớ $1$ chục sang hàng chục. Ví dụ $47 + 5$: cộng hàng đơn vị $7 + 5 = 12$, viết $2$ nhớ $1$; cộng hàng chục $4 + 1 = 5$. Vậy $47 + 5 = 52$.

Cách đặt tính: viết số có hai chữ số ở trên, số có một chữ số ở dưới sao cho chữ số hàng đơn vị thẳng cột với nhau, dấu $+$ ở giữa bên trái, gạch ngang ở dưới. Cộng từ phải sang trái, từ hàng đơn vị rồi đến hàng chục.

Muốn kiểm tra kết quả, em có thể cộng lại một lần nữa hoặc ước lượng: $47 + 5$ gần bằng $47 + 3 = 50$, nên kết quả $52$ là hợp lí.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Đặt tính rồi tính $36 + 7$.

Lời giải: Cộng hàng đơn vị: $6 + 7 = 13$, viết $3$ nhớ $1$. Cộng hàng chục: $3 + 1 = 4$. Vậy $36 + 7 = 43$.

Ví dụ 2: Tính $58 + 9$.

Lời giải: Cộng hàng đơn vị: $8 + 9 = 17$, viết $7$ nhớ $1$. Cộng hàng chục: $5 + 1 = 6$. Vậy $58 + 9 = 67$.

Ví dụ 3: Lan có $24$ quyển truyện, mẹ mua thêm $8$ quyển. Hỏi Lan có tất cả bao nhiêu quyển truyện?

Lời giải: Lan có tất cả số quyển truyện là: $24 + 8 = 32$ (quyển). Đáp số: $32$ quyển.

3. Ghi nhớ

• Đặt tính: hàng đơn vị thẳng hàng đơn vị, cộng từ phải sang trái.
• Khi tổng hàng đơn vị bằng hoặc lớn hơn $10$, viết chữ số hàng đơn vị và nhớ $1$ chục sang hàng chục.
• Kiểm tra lại bằng cách cộng lại hoặc ước lượng kết quả.