Bài 37: Chia số có ba chữ số cho số có một chữ số

1. Kiến thức trọng tâm

Muốn chia số có ba chữ số cho số có một chữ số, em đặt tính rồi tính. Em viết số bị chia ở bên trái, số chia ở bên phải, kẻ vạch ngang và vạch dọc. Sau đó em chia từ trái sang phải: chia hàng trăm trước, rồi đến hàng chục, rồi đến hàng đơn vị.

Ở mỗi bước, em lấy chữ số đầu tiên của số bị chia chia cho số chia, được thương rồi nhân ngược lại và trừ đi để tìm số dư. Nếu số dư nhỏ hơn số chia, em hạ chữ số tiếp theo xuống và chia tiếp.

Ví dụ: $369 : 3$. $3 : 3 = 1$, viết $1$; $1 \times 3 = 3$; $3 - 3 = 0$. Hạ $6$; $6 : 3 = 2$, viết $2$; $2 \times 3 = 6$; $6 - 6 = 0$. Hạ $9$; $9 : 3 = 3$, viết $3$. Kết quả: $369 : 3 = 123$.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Tính $482 : 2$.

Lời giải: $4 : 2 = 2$, viết $2$, dư $0$. Hạ $8$; $8 : 2 = 4$, viết $4$, dư $0$. Hạ $2$; $2 : 2 = 1$, viết $1$, dư $0$. Kết quả: $482 : 2 = 241$.

Ví dụ 2: Tính $750 : 5$.

Lời giải: $7 : 5 = 1$, viết $1$, dư $2$. Hạ $5$ được $25$; $25 : 5 = 5$, viết $5$, dư $0$. Hạ $0$; $0 : 5 = 0$, viết $0$. Kết quả: $750 : 5 = 150$.

Ví dụ 3: Tính $365 : 3$.

Lời giải: $3 : 3 = 1$, dư $0$. Hạ $6$; $6 : 3 = 2$, dư $0$. Hạ $5$; $5 : 3 = 1$, dư $2$. Kết quả: $365 : 3 = 121$ (dư $2$).

3. Ghi nhớ

• Chia từ trái sang phải: hàng trăm, rồi hàng chục, rồi hàng đơn vị.
• Mỗi bước: chia, nhân ngược, trừ để tìm số dư; số dư phải nhỏ hơn số chia.
• Phép chia hết có số dư bằng $0$; phép chia có dư có số dư khác $0$.
• Kiểm tra lại bằng phép nhân: thương nhân với số chia cộng với số dư bằng số bị chia.