Bài 70: Nhân số có năm chữ số với số có một chữ số

1. Kiến thức trọng tâm

Nhân số có năm chữ số với số có một chữ số thực hiện giống như nhân số có bốn chữ số với số có một chữ số, chỉ thêm hàng chục nghìn. Em đặt tính sao cho thừa số có một chữ số thẳng cột với chữ số hàng đơn vị của thừa số có năm chữ số, rồi nhân từ phải sang trái.

Khi nhân, nếu tích ở một hàng lớn hơn hoặc bằng $10$, em nhớ phần chục sang hàng tiếp theo. Ví dụ: $7 \times 6 = 42$, em viết $2$ nhớ $4$. Chữ số nhớ phải được cộng thêm vào tích của hàng tiếp theo, nếu quên sẽ sai kết quả.

Cách nhân lần lượt: nhân thừa số một chữ số với chữ số hàng đơn vị, rồi hàng chục, hàng trăm, hàng nghìn và hàng chục nghìn. Ở mỗi hàng, em lấy tích vừa tính cộng với số nhớ từ hàng trước (nếu có), viết chữ số hàng đơn vị của kết quả và nhớ phần chục còn lại.

Để kiểm tra kết quả, em có thể ước lượng bằng cách làm tròn thừa số năm chữ số đến hàng nghìn hoặc hàng chục nghìn rồi nhân nhẩm. Nếu kết quả tính chính xác lệch quá xa so với ước lượng thì em nên tính lại.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ: Tính $23,145 \times 3$.

Nhân từ phải sang trái:

• Hàng đơn vị: $5 \times 3 = 15$, viết $5$ nhớ $1$.
• Hàng chục: $4 \times 3 = 12$, cộng nhớ $1$ được $13$, viết $3$ nhớ $1$.
• Hàng trăm: $1 \times 3 = 3$, cộng nhớ $1$ được $4$, viết $4$.
• Hàng nghìn: $3 \times 3 = 9$, viết $9$.
• Hàng chục nghìn: $2 \times 3 = 6$, viết $6$.

Kết quả: $23,145 \times 3 = 69,435$.

3. Ghi nhớ

• Đặt tính thẳng cột, nhân từ phải sang trái.
• Tích từ $10$ trở lên thì viết chữ số hàng đơn vị, nhớ phần chục sang hàng tiếp theo.
• Cộng số nhớ vào tích của hàng tiếp theo, không được quên.