Bài tập — Bài 29: Chuỗi thức ăn trong tự nhiên

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 29: Chuỗi thức ăn trong tự nhiên? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Chuỗi thức ăn bắt đầu từ thực vật, tiếp theo là động vật ăn cỏ, động vật ăn thịt và kết thúc bằng sinh vật phân hủy. Các sinh vật trong chuỗi thức ăn liên quan chặt chẽ với nhau. Em hãy bảo vệ các sinh vật trong tự nhiên để chuỗi thức ăn không bị phá vỡ. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 29: Chuỗi thức ăn trong tự nhiên, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Chuỗi thức ăn cho thấy ai ăn ai, bắt đầu từ thực vật.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 29: Chuỗi thức ăn trong tự nhiên, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Trong tự nhiên, các sinh vật ăn lẫn nhau tạo thành chuỗi thức ăn. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 29: Chuỗi thức ăn trong tự nhiên, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. - Sinh vật sản xuất: là thực vật, rong, tảo. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 29: Chuỗi thức ăn trong tự nhiên, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Em hãy quan sát vườn rau nhà em. Trong vườn có rau, sâu ăn rau, chim ăn sâu, mèo ăn chim nhỏ. Đó là một chuỗi thức ăn: rau → sâu → chim → mèo.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 29: Chuỗi thức ăn trong tự nhiên để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Một ví dụ khác trong ao: tảo → cá nhỏ → cá lớn → con người. Tảo là thức ăn của cá nhỏ, cá nhỏ là thức ăn của cá lớn, cá lớn là thức ăn của con người. Em hãy vẽ một chuỗi thức ăn mà em quan sát được ở gần nhà và chỉ ra sinh vật sản xuất, sinh vật tiêu thụ, sinh vật phân hủy.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Em hãy viết 1 đoạn ngắn (5–6 câu) giới thiệu về chuỗi thức ăn và cách bảo vệ chuỗi thức ăn trong tự nhiên.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Hãy quan sát một khu vườn (hoặc công viên) gần nhà em và ghi lại 1 chuỗi thức ăn mà em quan sát hoặc suy luận được (ít nhất 3 sinh vật), kèm theo 2 việc em sẽ làm để bảo vệ các sinh vật đó.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Điền từ thích hợp vào chỗ trống: Thực vật cần ______, ánh sáng, không khí và ______ để sống và phát triển.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

• Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
• Giải thích chi tiết:
  • Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Chuỗi thức ăn bắt đầu từ thực vật, tiếp theo là động vật ăn cỏ, động vật ăn thịt và kết thúc bằng sinh vật phân hủy. Các sinh vật trong chuỗi thức ăn liên quan chặt chẽ với nhau. Em hãy bảo vệ các sinh vật trong tự nhiên để chuỗi thức ăn không bị phá vỡ."
  • Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Chuỗi thức ăn cho thấy ai ăn ai, bắt đầu từ thực vật."
  • Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Trong tự nhiên, các sinh vật ăn lẫn nhau tạo thành chuỗi thức ăn."
  • Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "- Sinh vật sản xuất: là thực vật, rong, tảo."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

• Bài 1:
  • Nội dung cốt lõi cần trình bày: Trong tự nhiên, các sinh vật ăn lẫn nhau tạo thành chuỗi thức ăn. Chuỗi thức ăn cho thấy ai ăn ai, bắt đầu từ thực vật.
  • Tổng kết ghi nhớ: Chuỗi thức ăn bắt đầu từ thực vật, tiếp theo là động vật ăn cỏ, động vật ăn thịt và kết thúc bằng sinh vật phân hủy. Các sinh vật trong chuỗi thức ăn liên quan chặt chẽ với nhau. Em hãy bảo vệ các sinh vật trong tự nhiên để chuỗi thức ăn không bị phá vỡ.
• Bài 2:
  • Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Em hãy quan sát vườn rau nhà em. Trong vườn có rau, sâu ăn rau, chim ăn sâu, mèo ăn chim nhỏ. Đó là một chuỗi thức ăn: rau → sâu → chim → mèo.
  • Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
• Bài 3:
  • Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 29: Chuỗi thức ăn trong tự nhiên (Chuỗi thức ăn bắt đầu từ thực vật, tiếp theo là động vật ăn cỏ, động vật ăn thịt và kết thúc bằng sinh vật phân hủy. Các sinh vật trong chuỗi thức ăn liên quan chặt chẽ với nhau. Em hãy bảo vệ các sinh vật trong tự nhiên để chuỗi thức ăn không bị phá vỡ.).
  • Lời giải mẫu/Nhận xét: Một ví dụ khác trong ao: tảo → cá nhỏ → cá lớn → con người. Tảo là thức ăn của cá nhỏ, cá nhỏ là thức ăn của cá lớn, cá lớn là thức ăn của con người. Em hãy vẽ một chuỗi thức ăn mà em quan sát được ở gần nhà và chỉ ra sinh vật sản xuất, sinh vật tiêu thụ, sinh vật phân hủy.
• Bài 4: Học sinh tự viết; cần có: định nghĩa chuỗi thức ăn; ví dụ; vai trò của thực vật; cách bảo vệ (trồng cây, không săn bắt, không xả rác).
• Bài 5: Học sinh tự quan sát và ghi theo thực tế; ví dụ: cỏ → sâu → chim sẻ; kèm 2 việc bảo vệ (không phá tổ chim, trồng thêm cây xanh, không xả rác).
• Bài 6: Nước; chất dinh dưỡng.