Bài 23: Phép trừ các số có nhiều chữ số

1. Kiến thức trọng tâm

Muốn trừ hai số có nhiều chữ số, em đặt tính rồi tính: viết số bị trừ ở trên, số trừ ở dưới sao cho các chữ số cùng hàng thẳng cột với nhau, viết dấu $-$ và kẻ gạch ngang, rồi trừ từ phải sang trái, tức từ hàng đơn vị đến hàng cao nhất.

Nếu ở một hàng, chữ số của số bị trừ nhỏ hơn chữ số của số trừ, em mượn $1$ ở hàng cao hơn liền kề (hàng đó giảm đi $1$) để trừ. Chẳng hạn, muốn trừ $3 - 7$, em mượn $1$ chục thành $13 - 7 = 6$.

Phép trừ có thể kiểm tra bằng phép cộng: lấy hiệu cộng với số trừ, nếu bằng số bị trừ thì phép tính đúng, tức $a - b = c$ thì $c + b = a$.

Khi làm bài toán có lời văn, em đọc kĩ đề để xác định số bị trừ và số trừ, rồi trình bày lời giải, phép tính và đáp số.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Tính $486,235 - 251,104$.

Lời giải: Đặt tính thẳng cột, trừ từ phải sang trái: $486,235 - 251,104 = 235,131$.

Ví dụ 2: Tính $300,000 - 127,458$.

Lời giải: Cần mượn liên tiếp ở nhiều hàng. Thực hiện đầy đủ: $300,000 - 127,458 = 172,542$. Thử lại: $172,542 + 127,458 = 300,000$.

Ví dụ 3: Một thư viện có $125,400$ quyển sách, đã cho mượn $36,250$ quyển. Hỏi thư viện còn lại bao nhiêu quyển sách?

Lời giải: $125,400 - 36,250 = 89,150$ (quyển). Đáp số: $89,150$ quyển sách.

3. Ghi nhớ

• Đặt tính thẳng cột theo từng hàng, trừ từ phải sang trái.
• Không trừ được thì mượn $1$ ở hàng cao hơn liền kề, nhớ hàng đó giảm đi $1$.
• Kiểm tra: hiệu $+$ số trừ $=$ số bị trừ.
• Bài toán có lời văn: xác định đúng số bị trừ, số trừ rồi trình bày đầy đủ.