Bài 38: Nhân với số có một chữ số

1. Kiến thức trọng tâm

Muốn nhân một số có nhiều chữ số với số có một chữ số, ta đặt tính: thừa số thứ hai viết dưới thừa số thứ nhất, thẳng cột với hàng đơn vị. Nhân từ phải sang trái: nhân từng chữ số của thừa số thứ nhất với thừa số thứ hai, nhớ sang hàng tiếp theo khi tích vượt quá $9$.

Quy tắc nhớ: khi nhân ở một hàng được tích lớn hơn $9$, ta viết chữ số hàng đơn vị của tích, nhớ chữ số hàng chục sang hàng tiếp theo rồi cộng vào tích của hàng đó.

Phép nhân có tính chất: nhân với $0$ được $0$, nhân với $1$ được chính số đó. Khi kiểm tra, em có thể ước lượng kết quả để phát hiện lỗi đặt tính hoặc lỗi nhớ.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Tính $12,345 \times 3$.

Lời giải: Đặt tính rồi nhân từ phải sang trái: $3 \times 5 = 15$, viết $5$ nhớ $1$; $3 \times 4 = 12$, thêm $1$ nhớ được $13$, viết $3$ nhớ $1$; $3 \times 3 = 9$, thêm $1$ nhớ được $10$, viết $0$ nhớ $1$; $3 \times 2 = 6$, thêm $1$ nhớ được $7$, viết $7$; $3 \times 1 = 3$, viết $3$. Kết quả: $12,345 \times 3 = 37,035$.

Ví dụ 2: Tính $40,206 \times 2$.

Lời giải: $40,206 \times 2 = 80,412$.

3. Ghi nhớ

• Đặt tính thẳng cột, nhân từ phải sang trái.
• Nhớ cẩn thận: viết chữ số đơn vị, nhớ chữ số chục sang hàng tiếp theo.
• Nhân với $0$ được $0$; nhân với $1$ được chính số đó.