Bài 39: Chia cho số có một chữ số

1. Kiến thức trọng tâm

Muốn chia số có nhiều chữ số cho số có một chữ số, ta đặt tính rồi chia từ trái sang phải: lấy chữ số đầu tiên (hoặc hai chữ số đầu) chia cho số chia, được thương viết vào kết quả, nhân ngược lại rồi trừ để tìm số dư, hạ chữ số tiếp theo xuống và tiếp tục chia.

Phép chia hết là phép chia có số dư bằng $0$. Phép chia có dư là phép chia có số dư khác $0$ và số dư luôn bé hơn số chia.

Muốn kiểm tra phép chia, ta dùng: thương $\times$ số chia $+$ số dư $=$ số bị chia. Nếu kết quả không bằng số bị chia, phép chia đã sai.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Tính $48,636 : 3$.

Lời giải: Chia từ trái sang phải: $4 : 3 = 1$ dư $1$; hạ $8$ được $18$, $18 : 3 = 6$; hạ $6$, $6 : 3 = 2$; hạ $3$, $3 : 3 = 1$; hạ $6$, $6 : 3 = 2$. Kết quả: $48,636 : 3 = 16,212$.

Ví dụ 2: Tính $7,125 : 4$.

Lời giải: $7 : 4 = 1$ dư $3$; hạ $1$ được $31$, $31 : 4 = 7$ dư $3$; hạ $2$ được $32$, $32 : 4 = 8$; hạ $5$, $5 : 4 = 1$ dư $1$. Kết quả: $7,125 : 4 = 1,781$ dư $1$. Kiểm tra: $1,781 \times 4 + 1 = 7,125$.

3. Ghi nhớ

• Chia từ trái sang phải: chia, nhân ngược, trừ, hạ chữ số tiếp theo.
• Số dư luôn bé hơn số chia.
• Kiểm tra: thương $\times$ số chia $+$ số dư $=$ số bị chia.