1. Kiến thức trọng tâm
Vòng đời của một động vật là toàn bộ các giai đoạn phát triển của nó, từ khi được sinh ra (hoặc nở ra từ trứng) cho đến khi trưởng thành, sinh sản và chết đi. Mỗi loài động vật có vòng đời dài ngắn và hình thức phát triển khác nhau.
Một số động vật phát triển trực tiếp, nghĩa là con non mới sinh đã có hình dạng giống con trưởng thành, chỉ khác về kích thước. Ví dụ: gà con nở ra đã giống gà trưởng thành, chó con, mèo con, trẻ em đều phát triển trực tiếp. Con non lớn dần lên, hoàn thiện các cơ quan và trở thành con trưởng thành.
Một số động vật khác phát triển gián tiếp, nghĩa là con non có hình dạng rất khác con trưởng thành và phải trải qua biến thái mới trở thành con trưởng thành. Biến thái hoàn toàn gồm các giai đoạn: trứng → ấu trùng → nhộng → con trưởng thành, ví dụ bướm và ruồi. Ếch cũng biến thái hoàn toàn: trứng → nòng nọc → ếch con → ếch trưởng thành.
Biến thái không hoàn toàn gồm các giai đoạn: trứng → con non → con trưởng thành, không có giai đoạn nhộng. Ví dụ châu chấu, gián: con non mới nở đã giống con trưởng thành nhưng chưa có cánh, sau nhiều lần lột xác mới có cánh đầy đủ.
2. Ví dụ minh họa
Em hãy quan sát vòng đời của bướm qua tranh ảnh hoặc nuôi sâu bướm trong hộp. Mỗi ngày ghi chép: sâu bướm ăn lá gì, lớn nhanh thế nào, khi nào ngừng ăn và hóa nhộng, nhộng treo mình bao lâu thì nở thành bướm. Khi bướm chui ra, cánh còn ướt và mềm; sau vài giờ cánh khô, bướm mới bay được. Quan sát này giúp em hiểu rõ biến thái hoàn toàn khác hẳn sự lớn lên trực tiếp của gà con hay chó con.
3. Ghi nhớ
- Vòng đời là các giai đoạn phát triển từ khi sinh ra đến khi trưởng thành, sinh sản và chết đi.
- Phát triển trực tiếp: con non giống con trưởng thành (gà, chó, mèo).
- Phát triển gián tiếp: con non khác con trưởng thành, trải qua biến thái hoàn toàn (bướm, ếch) hoặc biến thái không hoàn toàn (châu chấu, gián).