1. Kiến thức trọng tâm
Không phải vi khuẩn nào cũng gây hại. Từ lâu, con người đã biết dùng vi khuẩn có ích để chế biến nhiều món ăn ngon và bổ dưỡng. Quá trình đó gọi là lên men, nghĩa là vi khuẩn biến đổi một số chất trong thực phẩm thành chất mới, tạo ra hương vị đặc trưng.
Vi khuẩn lactic là nhóm vi khuẩn có ích quen thuộc nhất. Khi làm sữa chua, người ta cho vi khuẩn lactic vào sữa ấm. Vi khuẩn lactic biến đường lactose trong sữa thành a-xít lactic, làm sữa chua đặc lại, có vị chua dịu và thơm ngon. A-xít lactic còn giúp ức chế vi khuẩn gây hại, nên sữa chua để được lâu hơn sữa tươi.
Khi muối dưa cải, muối cà, làm kim chi, vi khuẩn lactic cũng hoạt động tương tự: chúng biến đường trong rau thành a-xít lactic, tạo vị chua giòn và giúp rau không bị thối.
Ngoài vi khuẩn, nấm men cũng là vi sinh vật có ích trong chế biến thực phẩm. Khi làm bánh mì, nấm men làm bột nở phồng lên, bánh nướng xong xốp mềm và thơm.
Nhờ vi khuẩn và nấm men có ích, thức ăn không chỉ ngon hơn mà còn dễ tiêu hóa và bổ dưỡng hơn.
2. Ví dụ minh họa
Em hãy cùng người lớn làm sữa chua tại nhà. Đun sữa tươi đến khoảng 40 độ C (ấm như nước tắm), cho một hộp sữa chua cái vào, khuấy nhẹ rồi chia vào các hũ nhỏ, đậy kín. Ủ các hũ trong nồi nước ấm hoặc thùng xốp khoảng 6 đến 8 giờ. Sau đó lấy ra, em sẽ thấy sữa đã đông đặc, có vị chua dịu và mùi thơm. Để sữa chua vào tủ lạnh và dùng trong vài ngày. Qua hoạt động này, em hiểu vi khuẩn lactic đã biến sữa thành sữa chua như thế nào.
3. Ghi nhớ
- Vi khuẩn lactic có ích: biến đường thành a-xít lactic, dùng làm sữa chua, dưa muối, kim chi.
- Nấm men có ích: làm bột nở, dùng làm bánh mì, bánh bao.
- Chế biến thực phẩm bằng vi sinh vật cần đảm bảo vệ sinh, nguyên liệu tươi, ủ đúng nhiệt độ và thời gian.