Bài 36: Tỉ số. Tỉ số phần trăm

1. Kiến thức trọng tâm

Tỉ số của hai số $a$ và $b$ (với $b$ khác $0$) là thương của phép chia $a$ cho $b$, viết là $a : b$ hay $\frac{a}{b}$. Tỉ số cho biết số thứ nhất gấp bao nhiêu lần số thứ hai, hoặc số thứ hai bằng mấy phần số thứ nhất.

Tỉ số phần trăm là tỉ số được viết dưới dạng phân số có mẫu số là $100$, rồi viết thêm kí hiệu $$. Chẳng hạn, tỉ số $\frac{25}{100}$ được viết là $25$ và đọc là "hai mươi lăm phần trăm". Để viết một tỉ số dưới dạng tỉ số phần trăm, ta tìm thương của hai số, nhân thương đó với $100$ rồi viết thêm kí hiệu $$ vào bên phải.

Ngược lại, để viết một tỉ số phần trăm dưới dạng phân số thập phân hoặc số thập phân, ta chia số đó cho $100$ rồi bỏ kí hiệu $$. Ví dụ: $40$. Tỉ số phần trăm thường dùng để diễn tả một phần so với toàn thể, như tỉ lệ học sinh giỏi của lớp, tỉ lệ diện tích trồng cây.

2. Ví dụ minh họa

Lớp 5A có $40$ học sinh, trong đó có $10$ học sinh giỏi. Tìm tỉ số phần trăm của số học sinh giỏi và số học sinh cả lớp.

Giải: Tỉ số của số học sinh giỏi và số học sinh cả lớp là $10 : 40 = \frac{10}{40} = 0,25 = 25$. Vậy tỉ số phần trăm của số học sinh giỏi và số học sinh cả lớp là $25$.

Một ví dụ khác: $3 : 5 = 0,6 = 60$.

3. Ghi nhớ

• Tỉ số của $a$ và $b$ là thương $a : b$ hay $\frac{a}{b}$ ($b$ khác $0$).
• Muốn tìm tỉ số phần trăm: tìm thương, nhân với $100$ rồi viết thêm kí hiệu $$.
• Muốn viết tỉ số phần trăm thành số thập phân: chia cho $100$ rồi bỏ kí hiệu $$.
• Tỉ số phần trăm thường diễn tả một phần so với toàn thể.