Bài 41: Tìm giá trị phần trăm của một số

1. Kiến thức trọng tâm

Phần trăm là một cách viết tỉ số dưới dạng phân số có mẫu số bằng $100$. Kí hiệu phần trăm là $$. Khi nói một số chiếm $a$ của một số khác, ta hiểu rằng cứ $100$ phần bằng nhau thì lấy $a$ phần.

Để tìm $a$ của một số cho trước, ta có thể làm theo hai cách. Cách thứ nhất: chia số đó cho $100$ rồi nhân với $a$. Cách thứ hai: nhân số đó với $a$ rồi chia cho $100$. Cả hai cách đều cho cùng một kết quả vì phép nhân và phép chia có tính chất giao hoán.

Ví dụ, muốn tìm $20$ của $350$, ta tính $350 : 100 \times 20 = 70$. Như vậy, $20$ của $350$ là $70$. Cách tính này rất hữu ích trong đời sống, chẳng hạn khi tính tiền được giảm giá, tính số học sinh đạt điểm giỏi hay tính lãi suất tiết kiệm.

Cần lưu ý rằng kết quả có thể là số thập phân. Khi đó, ta giữ nguyên kết quả hoặc làm tròn theo yêu cầu của bài toán. Học sinh cần đọc kĩ đề bài để xác định đúng số nào là số gốc và tỉ số phần trăm là bao nhiêu.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1. Tìm $15$ của $240$.

Lời giải: $240 : 100 \times 15 = 36$. Vậy $15$ của $240$ là $36$.

Ví dụ 2. Một cửa hàng giảm giá $30$ cho một chiếc áo giá $150,000$ đồng. Hỏi số tiền được giảm là bao nhiêu?

Lời giải: Số tiền được giảm là $150,000 : 100 \times 30 = 45,000$ đồng. Đáp số: $45,000$ đồng.

Ví dụ 3. Lớp 5A có $40$ học sinh, trong đó $25$ là học sinh giỏi. Hỏi lớp có bao nhiêu học sinh giỏi?

Lời giải: Số học sinh giỏi là $40 : 100 \times 25 = 10$ học sinh. Đáp số: $10$ học sinh.

3. Ghi nhớ

Muốn tìm $a$ của một số, ta lấy số đó chia cho $100$ rồi nhân với $a$ (hoặc nhân với $a$ rồi chia cho $100$). Luôn xác định đúng số gốc trước khi tính, và kiểm tra lại phép tính để tránh nhầm lẫn.