Bài tập — Bài 63: Thu thập, phân loại, sắp xếp các số liệu

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 63: Thu thập, phân loại, sắp xếp các số liệu? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Thu thập số liệu bằng cách đếm, đo, hỏi ý kiến hoặc ghi chép. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 63: Thu thập, phân loại, sắp xếp các số liệu, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Phân loại: chia số liệu thành các nhóm có đặc điểm chung.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 63: Thu thập, phân loại, sắp xếp các số liệu, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Số liệu là những thông tin bằng số thu được từ quan sát, đo đạc hoặc điều tra. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 63: Thu thập, phân loại, sắp xếp các số liệu, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Sau khi thu thập, ta cần phân loại số liệu, tức là chia chúng thành các nhóm có đặc điểm chung. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 63: Thu thập, phân loại, sắp xếp các số liệu, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Ví dụ 1: Cô giáo hỏi $20$ học sinh về màu sắc yêu thích. Kết quả: đỏ, xanh, đỏ, vàng, xanh, đỏ, xanh, vàng, đỏ, xanh, đỏ, vàng, xanh, đỏ, xanh, đỏ, vàng, xanh, đỏ, xanh. Hãy phân loại số liệu.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 63: Thu thập, phân loại, sắp xếp các số liệu để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Giải: Phân loại theo màu sắc: màu đỏ xuất hiện $8$ lần, màu xanh xuất hiện $8$ lần, màu vàng xuất hiện $4$ lần. Tổng: $8 + 8 + 4 = 20$, khớp với số học sinh được hỏi.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Một ô tô đi 135 km trong 3 giờ, giữa đường nghỉ 30 phút. Tính vận tốc của ô tô (không tính thời gian nghỉ).

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Hai bạn cùng đi từ A đến B dài 60 km: bạn An đi xe đạp với vận tốc 15 km/giờ, bạn Bình đi xe máy với vận tốc 30 km/giờ. Hỏi bạn Bình đến B sớm hơn bạn An bao lâu?

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Một bể nước hình hộp chữ nhật có chiều dài 4 m, chiều rộng 3 m, chiều cao 2,5 m chứa đầy nước. Hỏi bể chứa bao nhiêu lít nước?

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

• Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
• Giải thích chi tiết:
  • Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Thu thập số liệu bằng cách đếm, đo, hỏi ý kiến hoặc ghi chép."
  • Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Phân loại: chia số liệu thành các nhóm có đặc điểm chung."
  • Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Số liệu là những thông tin bằng số thu được từ quan sát, đo đạc hoặc điều tra."
  • Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Sau khi thu thập, ta cần phân loại số liệu, tức là chia chúng thành các nhóm có đặc điểm chung."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

• Bài 1:
  • Nội dung cốt lõi cần trình bày: Số liệu là những thông tin bằng số thu được từ quan sát, đo đạc hoặc điều tra. Muốn thu thập số liệu, ta có thể đếm, đo, hỏi ý kiến hoặc ghi chép kết quả trong một khoảng thời gian.
  • Tổng kết ghi nhớ: Thu thập số liệu bằng cách đếm, đo, hỏi ý kiến hoặc ghi chép.; Phân loại: chia số liệu thành các nhóm có đặc điểm chung.; Sắp xếp số liệu theo thứ tự giúp dễ tìm số lớn nhất, nhỏ nhất và nhận xét.
• Bài 2:
  • Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ 1: Cô giáo hỏi $20$ học sinh về màu sắc yêu thích. Kết quả: đỏ, xanh, đỏ, vàng, xanh, đỏ, xanh, vàng, đỏ, xanh, đỏ, vàng, xanh, đỏ, xanh, đỏ, vàng, xanh, đỏ, xanh. Hãy phân loại số liệu.
  • Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
• Bài 3:
  • Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 63: Thu thập, phân loại, sắp xếp các số liệu (Thu thập số liệu bằng cách đếm, đo, hỏi ý kiến hoặc ghi chép.; Phân loại: chia số liệu thành các nhóm có đặc điểm chung.; Sắp xếp số liệu theo thứ tự giúp dễ tìm số lớn nhất, nhỏ nhất và nhận xét.).
  • Lời giải mẫu/Nhận xét: Giải: Phân loại theo màu sắc: màu đỏ xuất hiện $8$ lần, màu xanh xuất hiện $8$ lần, màu vàng xuất hiện $4$ lần. Tổng: $8 + 8 + 4 = 20$, khớp với số học sinh được hỏi.
• Bài 4: Thời gian đi thực tế là 3 giờ; vận tốc: $135 : 3 = 45$ (km/giờ).
• Bài 5: Thời gian bạn An đi: $60 : 15 = 4$ (giờ); thời gian bạn Bình đi: $60 : 30 = 2$ (giờ); bạn Bình đến sớm hơn: $4 - 2 = 2$ (giờ).
• Bài 6: Thể tích bể: $4 \times 3 \times 2{,}5 = 30\ (\text{m}^3) = 30,000$ (lít).