Chủ đề 10: Số đo thời gian, vận tốc. Các bài toán liên quan đến chuyển động đều

1. Kiến thức trọng tâm

Chủ đề 10 học về số đo thời gian, vận tốc và các bài toán chuyển động đều. Học sinh ôn tập các đơn vị đo thời gian: giây, phút, giờ, ngày, tuần, tháng, năm, thế kỉ và biết cộng, trừ, nhân, chia số đo thời gian. Quan hệ cơ bản: $1$ giờ $= 60$ phút; $1$ phút $= 60$ giây; $1$ ngày $= 24$ giờ; $1$ tuần $= 7$ ngày; $1$ năm $= 12$ tháng; $1$ thế kỉ $= 100$ năm.

Vận tốc cho biết quãng đường vật đi được trong một đơn vị thời gian. Ba công thức quan trọng của chuyển động đều là: vận tốc $v = s : t$; quãng đường $s = v \times t$; thời gian $t = s : v$, trong đó $s$ là quãng đường, $t$ là thời gian, $v$ là vận tốc. Đơn vị của vận tốc thường là km/giờ, m/phút, m/giây. Học sinh cần chú ý đổi đơn vị cho phù hợp trước khi tính.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Tính $2$ giờ $15$ phút $+$ $1$ giờ $40$ phút.

Lời giải: $15$ phút $+ 40$ phút $= 55$ phút. $2$ giờ $+ 1$ giờ $= 3$ giờ. Kết quả: $3$ giờ $55$ phút.

Ví dụ 2: Một ô tô đi quãng đường $120$ km trong $2,5$ giờ. Tính vận tốc của ô tô.

Lời giải: $v = 120 : 2,5 = 48$ km/giờ.

Ví dụ 3: Một người đi xe đạp với vận tốc $12$ km/giờ trong $2$ giờ. Hỏi người đó đi được quãng đường dài bao nhiêu?

Lời giải: $s = 12 \times 2 = 24$ km.

3. Ghi nhớ

• $1$ giờ $= 60$ phút; $1$ phút $= 60$ giây; $1$ ngày $= 24$ giờ; $1$ thế kỉ $= 100$ năm.
• Vận tốc: $v = s : t$; quãng đường: $s = v \times t$; thời gian: $t = s : v$.
• Cộng, trừ số đo thời gian: tính riêng từng đơn vị, nhớ đổi khi vượt quá $60$.
• Đổi đơn vị vận tốc: $1$ m/giây $= 3,6$ km/giờ.