Chủ đề 4: Các phép tính với số thập phân

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Chủ đề 4: Các phép tính với số thập phân? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Cộng, trừ số thập phân: đặt dấu phẩy thẳng cột. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Chủ đề 4: Các phép tính với số thập phân, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Nhân số thập phân: đếm chữ số phần thập phân để đặt dấu phẩy ở tích.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Chủ đề 4: Các phép tính với số thập phân, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Chủ đề 4 học bốn phép tính cộng, trừ, nhân, chia với số thập phân. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Chủ đề 4: Các phép tính với số thập phân, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Quy tắc cộng, trừ số thập phân: viết số hạng này dưới số hạng kia sao cho các chữ số ở cùng một hàng thẳng cột với nhau, dấu phẩy thẳng cột với nhau, rồi cộng, trừ như với số tự nhiên, đặt dấu phẩy ở kết quả thẳng cột với dấu phẩy của các số hạng. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Chủ đề 4: Các phép tính với số thập phân, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Ví dụ 1: Tính $12,45 + 7,8$.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Chủ đề 4: Các phép tính với số thập phân để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải: Đặt tính thẳng cột dấu phẩy: $12,45 + 7,80 = 20,25$.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Một bể cá hình hộp chữ nhật có chiều dài 60 cm, chiều rộng 40 cm, chiều cao 30 cm. Tính thể tích của bể cá.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Một khối gỗ hình lập phương có cạnh 10 cm được cắt thành các khối lập phương nhỏ có cạnh 2 cm. Hỏi cắt được bao nhiêu khối nhỏ?

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Hai số có tổng bằng 150, tỉ số là $1 : 2$. Tìm hai số đó.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

• Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
• Giải thích chi tiết:
  • Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Cộng, trừ số thập phân: đặt dấu phẩy thẳng cột."
  • Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Nhân số thập phân: đếm chữ số phần thập phân để đặt dấu phẩy ở tích."
  • Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Chủ đề 4 học bốn phép tính cộng, trừ, nhân, chia với số thập phân."
  • Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Quy tắc cộng, trừ số thập phân: viết số hạng này dưới số hạng kia sao cho các chữ số ở cùng một hàng thẳng cột với nhau, dấu phẩy thẳng cột với nhau, rồi cộng, trừ như với số tự nhiên, đặt dấu phẩy ở kết quả thẳng cột với dấu phẩy của các số hạng."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

• Bài 1:
  • Nội dung cốt lõi cần trình bày: Chủ đề 4 học bốn phép tính cộng, trừ, nhân, chia với số thập phân. Đây là nội dung quan trọng nhất của học kì 1 lớp 5, được dùng nhiều trong tính toán thực tế như tính tiền, đo đạc, tính diện tích.
  • Tổng kết ghi nhớ: Cộng, trừ số thập phân: đặt dấu phẩy thẳng cột.; Nhân số thập phân: đếm chữ số phần thập phân để đặt dấu phẩy ở tích.; Chia số thập phân cho số tự nhiên: đặt dấu phẩy vào thương khi chia đến chữ số thập phân đầu tiên.
• Bài 2:
  • Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ 1: Tính $12,45 + 7,8$.
  • Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
• Bài 3:
  • Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Chủ đề 4: Các phép tính với số thập phân (Cộng, trừ số thập phân: đặt dấu phẩy thẳng cột.; Nhân số thập phân: đếm chữ số phần thập phân để đặt dấu phẩy ở tích.; Chia số thập phân cho số tự nhiên: đặt dấu phẩy vào thương khi chia đến chữ số thập phân đầu tiên.).
  • Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Đặt tính thẳng cột dấu phẩy: $12,45 + 7,80 = 20,25$.
• Bài 4: $60 \times 40 \times 30 = 72,000\ (\text{cm}^3) = 72\ \text{dm}^3$.
• Bài 5: Thể tích khối lớn: $10 \times 10 \times 10 = 1000\ \text{cm}^3$; thể tích khối nhỏ: $2 \times 2 \times 2 = 8\ \text{cm}^3$; số khối nhỏ: $1000 : 8 = 125$ (khối).
• Bài 6: Tổng số phần: $1 + 2 = 3$; hai số là $150 : 3 \times 1 = 50$ và $150 - 50 = 100$.