Bài 18: Thời tiết, khí hậu và nhiệt độ không khí

1. Kiến thức trọng tâm

Thời tiết là trạng thái của khí quyển tại một địa điểm trong thời gian ngắn, có thể thay đổi từng giờ, từng ngày. Khí hậu là trạng thái trung bình của thời tiết tại một địa điểm trong thời gian dài, thường là nhiều năm. Vì vậy, thời tiết nắng, mưa là hiện tượng ngắn hạn, còn khí hậu nóng, lạnh là đặc trưng lâu dài của một vùng.

Nhiệt độ không khí là độ nóng hay lạnh của không khí, đo bằng nhiệt kế, đơn vị là độ C ($^\circ C$). Nhiệt độ không khí thay đổi theo thời gian trong ngày, trong năm và theo vị trí địa lí. Thông thường, nhiệt độ cao nhất trong ngày vào khoảng $13$ giờ, thấp nhất vào khoảng $5$ giờ sáng. Nhiệt độ trung bình ngày bằng trung bình cộng nhiệt độ các lần đo trong ngày.

Các nhân tố ảnh hưởng đến nhiệt độ không khí gồm vĩ độ, độ cao, mặt đệm, dòng biển và gió. Càng gần xích đạo, nhiệt độ càng cao; càng lên cao, nhiệt độ càng giảm; mặt nước điều hòa nhiệt độ tốt hơn mặt đất.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ: Trong ngày, người ta đo nhiệt độ lúc $5$ giờ là $22^\circ C$, lúc $13$ giờ là $30^\circ C$, lúc $21$ giờ là $26^\circ C$. Em hãy tính nhiệt độ trung bình ngày hôm đó.

Lời giải: Nhiệt độ trung bình ngày bằng trung bình cộng ba lần đo: $(22 + 30 + 26) : 3 = 78 : 3 = 26^\circ C$. Vậy nhiệt độ trung bình ngày là $26^\circ C$.

3. Ghi nhớ

• Thời tiết là trạng thái khí quyển ngắn hạn; khí hậu là trạng thái trung bình trong thời gian dài.
• Nhiệt độ không khí đo bằng nhiệt kế, đơn vị $^\circ C$.
• Nhiệt độ cao nhất trong ngày khoảng $13$ giờ, thấp nhất khoảng $5$ giờ.
• Nhiệt độ chịu ảnh hưởng của vĩ độ, độ cao, mặt đệm, dòng biển và gió.