Bài 17: Lớp vỏ khí

1. Kiến thức trọng tâm

Lớp vỏ khí là lớp không khí bao quanh Trái Đất, còn gọi là khí quyển. Khí quyển gồm các chất khí như ni-tơ chiếm khoảng $78$, ô-xi chiếm khoảng $21$, còn lại là các khí khác như các-bô-níc, hơi nước, ô-zôn. Khí quyển có vai trò rất quan trọng: cung cấp ô-xi cho sinh vật hô hấp, giữ nhiệt cho Trái Đất, ngăn chặn tia tử ngoại có hại và thiên thạch nhỏ.

Khí quyển được chia thành các tầng. Tầng đối lưu là tầng thấp nhất, dày khoảng $16$ km, nơi xảy ra các hiện tượng thời tiết như mây, mưa, gió, bão. Tầng bình lưu nằm trên tầng đối lưu, có lớp ô-zôn hấp thụ tia tử ngoại. Phía trên là tầng giữa và tầng nhiệt, không khí rất loãng.

Nhiệt độ, độ ẩm và khí áp thay đổi theo độ cao và theo vị trí địa lí. Càng lên cao, không khí càng loãng và nhiệt độ trong tầng đối lưu càng giảm, trung bình giảm $0,6^\circ C$ khi lên cao $100$ m.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ: Một đỉnh núi cao $3,000$ m có nhiệt độ chân núi là $27^\circ C$. Em hãy tính nhiệt độ ở đỉnh núi, biết trong tầng đối lưu nhiệt độ giảm $0,6^\circ C$ khi lên cao $100$ m.

Lời giải: Độ chênh lệch độ cao là $3,000$ m, tức $30$ lần $100$ m. Nhiệt độ giảm: $30 \times 0,6 = 18^\circ C$. Nhiệt độ ở đỉnh núi là $27 - 18 = 9^\circ C$.

3. Ghi nhớ

• Khí quyển bao quanh Trái Đất, gồm ni-tơ $78$, ô-xi $21$, các khí khác $1$.
• Khí quyển cung cấp ô-xi, giữ nhiệt, ngăn tia tử ngoại và thiên thạch.
• Tầng đối lưu dày khoảng $16$ km, nơi xảy ra các hiện tượng thời tiết.
• Trong tầng đối lưu, lên cao $100$ m nhiệt độ giảm khoảng $0,6^\circ C$.