1. Kiến thức trọng tâm
Trái Đất là hành tinh thứ ba tính từ Mặt Trời trong hệ Mặt Trời, sau Thủy tinh và Kim tinh. Vị trí này giúp Trái Đất nhận được lượng nhiệt vừa phải từ Mặt Trời, không quá nóng như Kim tinh và không quá lạnh như Hỏa tinh, tạo điều kiện cho sự sống tồn tại và phát triển.
Trái Đất có dạng hình cầu, hơi dẹt ở hai cực và phình ra ở xích đạo. Các số đo cơ bản của Trái Đất là: bán kính xích đạo khoảng km, bán kính ở hai cực khoảng km, bán kính trung bình khoảng km. Chu vi đường xích đạo khoảng km, diện tích bề mặt khoảng triệu km², trong đó đại dương chiếm khoảng và lục địa chiếm khoảng .
Trên quả địa cầu, người ta xác định các điểm cơ bản: hai cực Bắc và cực Nam là hai đầu của trục Trái Đất; xích đạo là vòng tròn lớn nhất, vuông góc với trục Trái Đất và chia Trái Đất thành hai nửa bằng nhau là bán cầu Bắc và bán cầu Nam. Các đường kinh tuyến là những nửa đường tròn nối hai cực, còn các đường vĩ tuyến là những vòng tròn song song với xích đạo.
Nhờ hiểu vị trí, hình dạng và kích thước của Trái Đất, con người xây dựng được bản đồ, quả địa cầu và hệ thống tọa độ địa lí để xác định vị trí của mọi điểm trên bề mặt Trái Đất.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Vì sao Trái Đất là hành tinh duy nhất trong hệ Mặt Trời có sự sống?
Lời giải: Vì Trái Đất nằm ở vị trí vừa phải so với Mặt Trời nên có nhiệt độ thích hợp, có nước ở thể lỏng, có bầu khí quyển chứa ô-xi và bảo vệ sự sống khỏi bức xạ có hại. Ngoài ra, Trái Đất có kích thước đủ lớn để giữ được bầu khí quyển bao quanh.
Ví dụ khác: Một máy bay bay dọc theo đường xích đạo với vận tốc km/giờ. Hỏi máy bay bay một vòng quanh Trái Đất theo xích đạo hết bao nhiêu thời gian? Lời giải: giờ, tức khoảng hơn hai ngày.
3. Ghi nhớ
- Trái Đất là hành tinh thứ ba tính từ Mặt Trời, có điều kiện thuận lợi cho sự sống.
- Trái Đất có dạng hình cầu dẹt ở hai cực, bán kính trung bình khoảng km.
- Xích đạo chia Trái Đất thành bán cầu Bắc và bán cầu Nam.
- Kinh tuyến là nửa đường tròn nối hai cực; vĩ tuyến là vòng tròn song song với xích đạo.
- Đại dương chiếm khoảng diện tích bề mặt Trái Đất, lục địa chiếm khoảng .