Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 7: Sự vận động tự quay quanh trục của Trái Đất và các hệ quả? A. Trái Đất tự quay quanh trục theo hướng từ tây sang đông, hết giờ một vòng. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 7: Sự vận động tự quay quanh trục của Trái Đất và các hệ quả, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Sự tự quay tạo ra hiện tượng ngày và đêm luân phiên nhau. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 7: Sự vận động tự quay quanh trục của Trái Đất và các hệ quả, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Trái Đất tự quay quanh trục tưởng tượng nối hai cực Bắc và Nam. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 7: Sự vận động tự quay quanh trục của Trái Đất và các hệ quả, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Trái Đất tự quay theo hướng từ tây sang đông, ngược chiều kim đồng hồ khi nhìn từ cực Bắc xuống.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 7: Sự vận động tự quay quanh trục của Trái Đất và các hệ quả, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Khi ở Hà Nội là giờ sáng thì ở Luân Đôn (kinh tuyến gốc) là mấy giờ?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 7: Sự vận động tự quay quanh trục của Trái Đất và các hệ quả để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Việt Nam thuộc múi giờ GMT , nghĩa là giờ Việt Nam nhanh hơn giờ ở kinh tuyến gốc giờ. Vậy khi Hà Nội là giờ sáng thì Luân Đôn là giờ sáng cùng ngày.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu hình dạng, kích thước của Trái Đất.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Trái Đất nằm ở vị trí nào trong hệ Mặt Trời? Kể tên 8 hành tinh trong hệ Mặt Trời.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Bản đồ là gì? Nêu công dụng của bản đồ trong học tập và đời sống.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Trái Đất tự quay quanh trục theo hướng từ tây sang đông, hết giờ một vòng."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Sự tự quay tạo ra hiện tượng ngày và đêm luân phiên nhau."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Trái Đất tự quay quanh trục tưởng tượng nối hai cực Bắc và Nam."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Trái Đất tự quay theo hướng từ tây sang đông, ngược chiều kim đồng hồ khi nhìn từ cực Bắc xuống."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Trái Đất tự quay quanh trục tưởng tượng nối hai cực Bắc và Nam. Trục này nghiêng một góc khoảng so với mặt phẳng quỹ đạo của Trái Đất quanh Mặt Trời.
- Tổng kết ghi nhớ: Trái Đất tự quay quanh trục theo hướng từ tây sang đông, hết giờ một vòng.; Sự tự quay tạo ra hiện tượng ngày và đêm luân phiên nhau.; Lực Cô-ri-ô-lít làm các vật chuyển động lệch phải ở bán cầu Bắc, lệch trái ở bán cầu Nam.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Khi ở Hà Nội là giờ sáng thì ở Luân Đôn (kinh tuyến gốc) là mấy giờ?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 7: Sự vận động tự quay quanh trục của Trái Đất và các hệ quả (Trái Đất tự quay quanh trục theo hướng từ tây sang đông, hết giờ một vòng.; Sự tự quay tạo ra hiện tượng ngày và đêm luân phiên nhau.; Lực Cô-ri-ô-lít làm các vật chuyển động lệch phải ở bán cầu Bắc, lệch trái ở bán cầu Nam.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Việt Nam thuộc múi giờ GMT , nghĩa là giờ Việt Nam nhanh hơn giờ ở kinh tuyến gốc giờ. Vậy khi Hà Nội là giờ sáng thì Luân Đôn là giờ sáng cùng ngày.
- Bài 4: Trái Đất có dạng hình cầu, bán kính trung bình khoảng 6 371 km, diện tích bề mặt khoảng 510 triệu km², chu vi xích đạo khoảng 40 000 km.
- Bài 5: Trái Đất là hành tinh thứ ba tính từ Mặt Trời. 8 hành tinh: Thủy tinh, Kim tinh, Trái Đất, Hỏa tinh, Mộc tinh, Thổ tinh, Thiên Vương tinh, Hải Vương tinh.
- Bài 6: Bản đồ là hình ảnh thu nhỏ một phần hay toàn bộ bề mặt Trái Đất lên mặt phẳng theo tỉ lệ nhất định. Công dụng: giúp học tập, xác định vị trí, phương hướng, khoảng cách, quy hoạch, du lịch, phòng chống thiên tai.