Bài tập — Bài 6: Thực hành: Tập sử dụng địa bàn và thước đo để vẽ sơ đồ lớp học

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 6: Thực hành: Tập sử dụng địa bàn và thước đo để vẽ sơ đồ lớp học? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Địa bàn dùng để xác định phương hướng; kim nam châm luôn chỉ hướng bắc – nam.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 6: Thực hành: Tập sử dụng địa bàn và thước đo để vẽ sơ đồ lớp học, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Thước đo dùng để đo khoảng cách giữa các đối tượng. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 6: Thực hành: Tập sử dụng địa bàn và thước đo để vẽ sơ đồ lớp học, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Bài thực hành này giúp học sinh biết cách sử dụng địa bàn và thước đo để xác định phương hướng và vẽ sơ đồ lớp học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 6: Thực hành: Tập sử dụng địa bàn và thước đo để vẽ sơ đồ lớp học, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Kim nam châm của địa bàn luôn chỉ hướng bắc – nam, nhờ đó chúng ta xác định được các hướng còn lại. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 6: Thực hành: Tập sử dụng địa bàn và thước đo để vẽ sơ đồ lớp học, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Ví dụ: Lớp học của em dài $9$ m, rộng $7$ m. Em muốn vẽ sơ đồ lớp học vào tờ giấy với tỉ lệ $1 : 100$ . Hỏi trên giấy, chiều dài và chiều rộng của lớp học là bao nhiêu xăng-ti-mét?

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 6: Thực hành: Tập sử dụng địa bàn và thước đo để vẽ sơ đồ lớp học để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải: Tỉ lệ $1 : 100$ nghĩa là $1$ cm trên giấy ứng với $100$ cm, tức $1$ m trên thực tế. Vậy chiều dài trên giấy là $9 \times 1 = 9$ cm, chiều rộng là $7 \times 1 = 7$ cm. Đáp số: dài $9$ cm, rộng $7$ cm.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Một người ở Hà Nội (múi giờ +7) gọi điện cho người bạn ở Luân Đôn (múi giờ 0) lúc 15 giờ (giờ Hà Nội). Hỏi ở Luân Đôn lúc đó là mấy giờ?

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nêu sự khác nhau giữa tỉ lệ bản đồ lớn và tỉ lệ bản đồ nhỏ về mức độ chi tiết.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Em hãy trình bày cách xác định phương hướng ngoài thực địa khi không có địa bàn (dựa vào Mặt Trời).

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Địa bàn dùng để xác định phương hướng; kim nam châm luôn chỉ hướng bắc – nam."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Thước đo dùng để đo khoảng cách giữa các đối tượng."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Bài thực hành này giúp học sinh biết cách sử dụng địa bàn và thước đo để xác định phương hướng và vẽ sơ đồ lớp học."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Kim nam châm của địa bàn luôn chỉ hướng bắc – nam, nhờ đó chúng ta xác định được các hướng còn lại."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Bài thực hành này giúp học sinh biết cách sử dụng địa bàn và thước đo để xác định phương hướng và vẽ sơ đồ lớp học. Địa bàn là dụng cụ dùng để xác định phương hướng.
- Tổng kết ghi nhớ: Địa bàn dùng để xác định phương hướng; kim nam châm luôn chỉ hướng bắc – nam.; Thước đo dùng để đo khoảng cách giữa các đối tượng.; Các bước vẽ sơ đồ: đo đạc, xác định hướng, chọn tỉ lệ, vẽ kí hiệu, ghi chú giải.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Lớp học của em dài $9$ m, rộng $7$ m. Em muốn vẽ sơ đồ lớp học vào tờ giấy với tỉ lệ $1 : 100$ . Hỏi trên giấy, chiều dài và chiều rộng của lớp học là bao nhiêu xăng-ti-mét?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 6: Thực hành: Tập sử dụng địa bàn và thước đo để vẽ sơ đồ lớp học (Địa bàn dùng để xác định phương hướng; kim nam châm luôn chỉ hướng bắc – nam.; Thước đo dùng để đo khoảng cách giữa các đối tượng.; Các bước vẽ sơ đồ: đo đạc, xác định hướng, chọn tỉ lệ, vẽ kí hiệu, ghi chú giải.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Tỉ lệ $1 : 100$ nghĩa là $1$ cm trên giấy ứng với $100$ cm, tức $1$ m trên thực tế. Vậy chiều dài trên giấy là $9 \times 1 = 9$ cm, chiều rộng là $7 \times 1 = 7$ cm. Đáp số: dài $9$ cm, rộng $7$ cm.
Bài 4: Luân Đôn chậm hơn Hà Nội 7 giờ nên lúc đó ở Luân Đôn là 15 − 7 = 8 giờ.
Bài 5: Tỉ lệ bản đồ càng lớn, các đối tượng địa lí thể hiện càng chi tiết; tỉ lệ bản đồ càng nhỏ, các đối tượng thể hiện càng khái quát.
Bài 6: Buổi sáng, Mặt Trời mọc ở hướng Đông; buổi chiều, Mặt Trời lặn ở hướng Tây. Đứng dang tay: tay phải chỉ hướng Đông (mặt hướng về phía Mặt Trời mọc) thì trước mặt là hướng Bắc, sau lưng là hướng Nam, tay trái là hướng Tây.

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Ví dụ: Lớp học của em dài $9$ m, rộng $7$ m. Em muốn vẽ sơ đồ lớp học vào tờ giấy với tỉ lệ $1 : 100$ . Hỏi trên giấy, chiều dài và chiều rộng của lớp học là bao nhiêu xăng-ti-mét?

Lời giải: Tỉ lệ $1 : 100$ nghĩa là $1$ cm trên giấy ứng với $100$ cm, tức $1$ m trên thực tế. Vậy chiều dài trên giấy là $9 \times 1 = 9$ cm, chiều rộng là $7 \times 1 = 7$ cm. Đáp số: dài $9$ cm, rộng $7$ cm.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nêu sự khác nhau giữa tỉ lệ bản đồ lớn và tỉ lệ bản đồ nhỏ về mức độ chi tiết.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Địa bàn dùng để xác định phương hướng; kim nam châm luôn chỉ hướng bắc – nam."
Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Thước đo dùng để đo khoảng cách giữa các đối tượng."
Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Bài thực hành này giúp học sinh biết cách sử dụng địa bàn và thước đo để xác định phương hướng và vẽ sơ đồ lớp học."
Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Kim nam châm của địa bàn luôn chỉ hướng bắc – nam, nhờ đó chúng ta xác định được các hướng còn lại."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Bài thực hành này giúp học sinh biết cách sử dụng địa bàn và thước đo để xác định phương hướng và vẽ sơ đồ lớp học. Địa bàn là dụng cụ dùng để xác định phương hướng.
Tổng kết ghi nhớ: Địa bàn dùng để xác định phương hướng; kim nam châm luôn chỉ hướng bắc – nam.; Thước đo dùng để đo khoảng cách giữa các đối tượng.; Các bước vẽ sơ đồ: đo đạc, xác định hướng, chọn tỉ lệ, vẽ kí hiệu, ghi chú giải.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Lớp học của em dài $9$ m, rộng $7$ m. Em muốn vẽ sơ đồ lớp học vào tờ giấy với tỉ lệ $1 : 100$ . Hỏi trên giấy, chiều dài và chiều rộng của lớp học là bao nhiêu xăng-ti-mét?
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 6: Thực hành: Tập sử dụng địa bàn và thước đo để vẽ sơ đồ lớp học (Địa bàn dùng để xác định phương hướng; kim nam châm luôn chỉ hướng bắc – nam.; Thước đo dùng để đo khoảng cách giữa các đối tượng.; Các bước vẽ sơ đồ: đo đạc, xác định hướng, chọn tỉ lệ, vẽ kí hiệu, ghi chú giải.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Tỉ lệ $1 : 100$ nghĩa là $1$ cm trên giấy ứng với $100$ cm, tức $1$ m trên thực tế. Vậy chiều dài trên giấy là $9 \times 1 = 9$ cm, chiều rộng là $7 \times 1 = 7$ cm. Đáp số: dài $9$ cm, rộng $7$ cm.

Bài 4: Luân Đôn chậm hơn Hà Nội 7 giờ nên lúc đó ở Luân Đôn là 15 − 7 = 8 giờ.

Bài 5: Tỉ lệ bản đồ càng lớn, các đối tượng địa lí thể hiện càng chi tiết; tỉ lệ bản đồ càng nhỏ, các đối tượng thể hiện càng khái quát.

Bài 6: Buổi sáng, Mặt Trời mọc ở hướng Đông; buổi chiều, Mặt Trời lặn ở hướng Tây. Đứng dang tay: tay phải chỉ hướng Đông (mặt hướng về phía Mặt Trời mọc) thì trước mặt là hướng Bắc, sau lưng là hướng Nam, tay trái là hướng Tây.