Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 5: Tự lập? A. Tự lập là tự làm những công việc phù hợp với lứa tuổi, không ỷ lại, dựa dẫm vào người khác. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 5: Tự lập, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Tự lập giúp rèn luyện tính chủ động, trách nhiệm, tự tin và chuẩn bị cho cuộc sống trưởng thành. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 5: Tự lập, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Tự lập là khả năng tự mình làm những công việc phù hợp với lứa tuổi, không ỷ lại, dựa dẫm vào người khác. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 5: Tự lập, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Tự lập có ý nghĩa rất lớn đối với sự trưởng thành của mỗi người.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 5: Tự lập, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Mỗi sáng, bạn Chi tự thức dậy, gấp chăn màn, chuẩn bị sách vở và tự đến trường. Ở nhà, Chi giúp mẹ quét nhà, nấu cơm và tự giặt quần áo của mình. Khi gặp bài toán khó, Chi tự suy nghĩ trước, nếu chưa giải được mới hỏi thầy cô. Nhờ thói quen tự lập, Chi rất tự tin và được mọi người quý mến.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 5: Tự lập để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Ngược lại, bạn Khoa luôn để mẹ làm mọi việc: từ chuẩn bị quần áo, sách vở đến nhắc nhở làm bài tập. Khi xa nhà, Khoa lúng túng, không biết tự chăm sóc bản thân. Câu chuyện cho thấy tự lập cần được rèn luyện từ những việc nhỏ hằng ngày.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Khi thấy bạn bị ngã trên sân trường, em nên làm gì?
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Hành vi nào sau đây KHÔNG thể hiện yêu thương con người? A. Động viên bạn khi bạn buồn. B. Chia sẻ đồ dùng học tập với bạn thiếu thốn. C. Chế giễu bạn có hoàn cảnh khó khăn. D. Giúp đỡ người già qua đường.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Vì sao học sinh cần rèn luyện tính siêng năng, kiên trì?
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Tự lập là tự làm những công việc phù hợp với lứa tuổi, không ỷ lại, dựa dẫm vào người khác."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Tự lập giúp rèn luyện tính chủ động, trách nhiệm, tự tin và chuẩn bị cho cuộc sống trưởng thành."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Tự lập là khả năng tự mình làm những công việc phù hợp với lứa tuổi, không ỷ lại, dựa dẫm vào người khác."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Tự lập có ý nghĩa rất lớn đối với sự trưởng thành của mỗi người."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Tự lập là khả năng tự mình làm những công việc phù hợp với lứa tuổi, không ỷ lại, dựa dẫm vào người khác. Người tự lập biết tự chăm sóc bản thân, tự học tập, tự giải quyết những vấn đề trong khả năng của mình và chủ động xin giúp đỡ khi thực sự cần thiết.
- Tổng kết ghi nhớ: Tự lập là tự làm những công việc phù hợp với lứa tuổi, không ỷ lại, dựa dẫm vào người khác.; Tự lập giúp rèn luyện tính chủ động, trách nhiệm, tự tin và chuẩn bị cho cuộc sống trưởng thành.; Tự lập không có nghĩa là làm một mình mọi việc; cần biết hợp tác và nhờ giúp đỡ khi quá sức.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Mỗi sáng, bạn Chi tự thức dậy, gấp chăn màn, chuẩn bị sách vở và tự đến trường. Ở nhà, Chi giúp mẹ quét nhà, nấu cơm và tự giặt quần áo của mình. Khi gặp bài toán khó, Chi tự suy nghĩ trước, nếu chưa giải được mới hỏi thầy cô. Nhờ thói quen tự lập, Chi rất tự tin và được mọi người quý mến.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 5: Tự lập (Tự lập là tự làm những công việc phù hợp với lứa tuổi, không ỷ lại, dựa dẫm vào người khác.; Tự lập giúp rèn luyện tính chủ động, trách nhiệm, tự tin và chuẩn bị cho cuộc sống trưởng thành.; Tự lập không có nghĩa là làm một mình mọi việc; cần biết hợp tác và nhờ giúp đỡ khi quá sức.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Ngược lại, bạn Khoa luôn để mẹ làm mọi việc: từ chuẩn bị quần áo, sách vở đến nhắc nhở làm bài tập. Khi xa nhà, Khoa lúng túng, không biết tự chăm sóc bản thân. Câu chuyện cho thấy tự lập cần được rèn luyện từ những việc nhỏ hằng ngày.
- Bài 4: Dừng lại hỏi thăm, đỡ bạn dậy, giúp bạn đến phòng y tế nếu cần.
- Bài 5: C.
- Bài 6: Vì siêng năng, kiên trì giúp vượt qua khó khăn, đạt kết quả tốt trong học tập và rèn ý chí, nghị lực.