Phạm vi: Chủ đề 3: Trách nhiệm với bản thân — Chủ đề 4: Rèn luyện bản thân (tự chăm sóc bản thân; sắp xếp nơi ở; giao tiếp phù hợp; chi tiêu hợp lí; góc học tập; hành vi có văn hóa nơi công cộng).
Phần 1: Cơ bản
Bài 1. Em hãy nêu 3 việc làm để giữ góc học tập gọn gàng.
Bài 2. Vì sao cần sắp xếp nơi ở gọn gàng, ngăn nắp? Nêu 2 lí do.
Bài 3. Em hãy nêu 3 việc làm thể hiện em biết tự chăm sóc bản thân.
Bài 4. Khi giao tiếp với thầy cô, em cần lưu ý những gì? Nêu 2 quy tắc.
Bài 5. Em hãy nêu 3 hành vi có văn hóa nơi công cộng.
Bài 6. Bạn Hoa được mẹ cho 30.000 đồng để mua đồ dùng học tập. Hoa muốn mua một món đồ chơi giá 25.000 đồng. Theo em, Hoa nên làm gì? Vì sao?
Bài 7. Em hãy nêu 2 cách chi tiêu hợp lí khi đi chợ cùng bố mẹ.
Bài 8. Khi bạn em nói điều gì đó làm em không vui, em nên làm gì?
Bài 9. Em hãy nêu 3 việc làm để giữ vệ sinh phòng ở của mình.
Bài 10. Vì sao cần ăn uống đủ chất và ngủ đủ giấc? Nêu 2 lí do.
Bài 11. Em hãy nêu 2 việc làm thể hiện em biết lắng nghe khi giao tiếp.
Bài 12. Khi đi thư viện, em cần tuân theo những quy tắc nào? Nêu 3 quy tắc.
Bài 13. Em hãy nêu 3 việc làm để giữ gìn vệ sinh chung ở trường học.
Bài 14. Bạn An thường để sách vở bừa bãi trên bàn. Em hãy khuyên An 2 việc làm để khắc phục.
Bài 15. Em hãy nêu 2 lợi ích của việc lập kế hoạch chi tiêu.
Bài 16. Khi xếp hàng mua vé, em cần làm gì? Nêu 2 việc làm.
Phần 2: Nâng cao
Bài 17. Em được cho 100.000 đồng tiền mừng tuổi. Em hãy lập kế hoạch chi tiêu chi tiết (tiết kiệm, chi tiêu cần thiết, chia sẻ) và giải thích vì sao em chia như vậy.
Bài 18. Em hãy nêu một tình huống mâu thuẫn nhỏ trong giao tiếp với bạn bè, nêu cách em đã giải quyết (hoặc sẽ giải quyết) và rút ra bài học.
Bài 19. Em hãy lập thời gian biểu một ngày của mình (học tập, việc nhà, chăm sóc bản thân, vui chơi) và giải thích vì sao em sắp xếp như vậy.
Bài 20. Em hãy nêu 3 hậu quả của việc chi tiêu lãng phí và 3 việc làm để khắc phục.
Bài 21. Em hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 5–7 câu) nói về ý nghĩa của việc giữ gìn vệ sinh nơi công cộng.
Bài 22. Trong lớp em có một bạn thường nói chuyện riêng trong giờ học. Em hãy nêu cách em sẽ góp ý với bạn đó một cách lịch sự và hiệu quả.
Bài 23. Em hãy nêu 3 việc làm để rèn luyện tính tự lập trong sinh hoạt hằng ngày và giải thích vì sao chúng quan trọng.
Bài 24. Em hãy kể một việc làm thể hiện trách nhiệm với bản thân mà em đã thực hiện, nêu rõ em đã làm gì và cảm nhận của em.
Đáp án
Bài 1. Gợi ý: xếp sách theo môn học; cất đồ dùng sau khi học xong; giữ bàn sạch, đèn đủ sáng.
Bài 2. Gợi ý: dễ tìm đồ dùng; không gian sống sạch đẹp; tạo thói quen ngăn nắp.
Bài 3. Gợi ý: ăn uống đủ chất; ngủ đủ giấc; giữ vệ sinh cá nhân; tự chuẩn bị đồ dùng học tập.
Bài 4. Gợi ý: chào hỏi lễ phép; lắng nghe, không ngắt lời; trả lời rõ ràng.
Bài 5. Gợi ý: xếp hàng; bỏ rác đúng nơi quy định; nói nhỏ nhẹ; nhường ghế cho người già.
Bài 6. Gợi ý: Hoa nên ưu tiên mua đồ dùng học tập cần thiết, dành tiền mua đồ chơi sau khi đã có đủ đồ dùng cần thiết và có kế hoạch tiết kiệm. Vì cần chi tiêu theo nhu cầu thiết yếu trước.
Bài 7. Gợi ý: chỉ mua thứ cần thiết; so sánh giá; tiết kiệm tiền thừa.
Bài 8. Gợi ý: bình tĩnh nói cho bạn hiểu cảm xúc của mình, lắng nghe bạn và cùng tìm cách giải quyết.
Bài 9. Gợi ý: quét dọn phòng thường xuyên; gấp chăn màn; cất đồ đúng chỗ.
Bài 10. Gợi ý: giúp cơ thể khỏe mạnh; học tập tập trung và hiệu quả hơn.
Bài 11. Gợi ý: nhìn vào người nói; không ngắt lời; đặt câu hỏi khi chưa hiểu.
Bài 12. Gợi ý: giữ trật tự; không làm ồn; giữ gìn sách; trả sách đúng hạn.
Bài 13. Gợi ý: bỏ rác đúng nơi quy định; giữ gìn bàn ghế; không vẽ bậy lên tường.
Bài 14. Gợi ý: xếp sách theo môn học; dọn bàn sau mỗi buổi học.
Bài 15. Gợi ý: không lãng phí tiền; có tiền tiết kiệm dự phòng; biết ưu tiên nhu cầu cần thiết.
Bài 16. Gợi ý: đứng đúng hàng; chờ đến lượt; không chen lấn.
Bài 17. Gợi ý: ví dụ chia 100.000 đồng thành: tiết kiệm 40.000 đồng, chi tiêu cần thiết 40.000 đồng, chia sẻ 20.000 đồng. Giải thích: cân bằng giữa tiết kiệm, nhu cầu và chia sẻ.
Bài 18. Gợi ý: kể tình huống cụ thể, cách giải quyết (bình tĩnh trao đổi, lắng nghe, thỏa thuận) và bài học (cần lắng nghe, tôn trọng bạn).
Bài 19. Gợi ý: thời gian biểu hợp lí, cân bằng học tập, việc nhà, nghỉ ngơi và vui chơi; giải thích vì sao sắp xếp như vậy.
Bài 20. Gợi ý: hậu quả: hết tiền khi cần; không có tiền tiết kiệm; tạo thói quen xấu. Khắc phục: lập kế hoạch chi tiêu; ưu tiên nhu cầu cần thiết; tiết kiệm đều đặn.
Bài 21. Gợi ý: đoạn văn nêu ý nghĩa: giữ môi trường sạch đẹp, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, thể hiện văn minh.
Bài 22. Gợi ý: góp ý riêng tư, nhẹ nhàng, nêu ảnh hưởng của việc nói chuyện riêng và đề nghị bạn cùng giữ trật tự.
Bài 23. Gợi ý: tự chuẩn bị đồ dùng học tập; tự làm việc nhà phù hợp; tự quản lí thời gian. Ý nghĩa: giúp tự tin, có trách nhiệm và giảm gánh nặng cho bố mẹ.
Bài 24. Gợi ý: kể việc cụ thể (ví dụ: tự giác học bài, giữ gìn sức khỏe, hoàn thành việc nhà) và cảm nhận (vui, tự hào, thấy mình trưởng thành hơn).