1. Kiến thức trọng tâm
Vật liệu là chất hoặc hỗn hợp các chất được con người sử dụng để chế tạo ra các vật dụng, công trình. Một số vật liệu quen thuộc là kim loại, nhựa, gỗ, cao su, thủy tinh, gốm sứ, vải. Mỗi vật liệu có tính chất riêng và được dùng vào những mục đích phù hợp.
Kim loại như sắt, nhôm, đồng thường cứng, bền, dẫn điện và dẫn nhiệt tốt nên được dùng làm dây điện, nồi, xoong, khung xe. Nhựa nhẹ, bền, cách điện, dễ tạo hình nên được dùng làm chai lọ, ống nước, vỏ đồ điện. Gỗ cứng, dễ gia công, có vân đẹp nên dùng làm bàn ghế, cửa. Cao su đàn hồi tốt nên dùng làm lốp xe, găng tay. Thủy tinh trong suốt, cứng nhưng dễ vỡ, dùng làm cửa sổ, cốc, chai. Gốm sứ chịu nhiệt, cứng, dùng làm bát đĩa, gạch men.
Khi lựa chọn vật liệu, con người căn cứ vào tính chất của vật liệu và yêu cầu sử dụng: vật liệu làm nồi cần dẫn nhiệt tốt và an toàn với thực phẩm; vật liệu làm áo mưa cần không thấm nước; vật liệu làm cầu cần chịu lực tốt.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Vì sao tay cầm của nồi nấu ăn thường làm bằng nhựa hoặc gỗ, còn thân nồi làm bằng nhôm hoặc thép không gỉ?
Hướng dẫn: Thân nồi cần dẫn nhiệt tốt để nấu chín thức ăn nhanh nên làm bằng kim loại như nhôm. Tay cầm cần cách nhiệt để không làm bỏng tay người cầm, nên làm bằng nhựa hoặc gỗ là những vật liệu dẫn nhiệt kém.
Bài tập: Kể tên vật liệu làm nên chiếc xe đạp và nêu tính chất của từng vật liệu đó.
3. Ghi nhớ
- Vật liệu là chất hoặc hỗn hợp các chất dùng để chế tạo vật dụng, công trình.
- Mỗi vật liệu có tính chất riêng: kim loại dẫn điện, dẫn nhiệt tốt; nhựa cách điện; cao su đàn hồi; thủy tinh trong suốt.
- Lựa chọn vật liệu dựa vào tính chất và yêu cầu sử dụng; cần tiết kiệm và tái chế vật liệu để bảo vệ môi trường.