1. Kiến thức trọng tâm
Tế bào có cấu tạo gồm ba thành phần chính: màng tế bào, chất tế bào và nhân. Ngoài ra, tế bào thực vật còn có thành tế bào, lục lạp và không bào lớn; tế bào động vật không có các thành phần này.
Màng tế bào là lớp màng mỏng bao bọc bên ngoài tế bào, có chức năng bảo vệ tế bào và kiểm soát sự trao đổi chất giữa tế bào với môi trường bên ngoài: cho các chất cần thiết đi vào và đưa các chất thải ra ngoài. Thành tế bào ở tế bào thực vật nằm ngoài màng tế bào, cứng và chắc, giúp tế bào thực vật giữ hình dạng cố định.
Chất tế bào là chất keo lỏng chứa các bào quan, là nơi diễn ra hầu hết các hoạt động sống của tế bào như trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng. Nhân là thành phần quan trọng nhất, chứa vật chất di truyền, điều khiển mọi hoạt động sống của tế bào và quyết định đặc điểm di truyền của sinh vật.
Lục lạp là bào quan chỉ có ở tế bào thực vật, chứa chất diệp lục màu xanh, là nơi thực hiện quang hợp để tạo ra chất hữu cơ và oxygen. Không bào là khoang chứa dịch tế bào, ở tế bào thực vật thường lớn, chứa nước, chất dinh dưỡng và chất thải.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Vì sao lá cây có màu xanh và có thể tự tạo ra chất dinh dưỡng, còn tế bào động vật thì không?
Hướng dẫn: Tế bào lá cây có lục lạp chứa chất diệp lục màu xanh. Nhờ diệp lục, lá cây thực hiện quang hợp: dùng ánh sáng Mặt Trời, nước và khí carbon dioxide để tạo ra chất hữu cơ và oxygen.
Bài tập: Nêu chức năng của màng tế bào, nhân và lục lạp.
3. Ghi nhớ
- Tế bào gồm màng tế bào, chất tế bào và nhân; tế bào thực vật còn có thành tế bào, lục lạp, không bào lớn.
- Màng tế bào bảo vệ và kiểm soát trao đổi chất; nhân chứa vật chất di truyền, điều khiển hoạt động sống.
- Lục lạp là nơi quang hợp, chỉ có ở tế bào thực vật.