1. Kiến thức trọng tâm
Mục tiêu của bài thực hành này là quan sát và phân biệt một số loại tế bào: tế bào vảy hành (tế bào thực vật), tế bào niêm mạc miệng (tế bào động vật) và tế bào vi khuẩn. Qua quan sát, học sinh nhận biết hình dạng, kích thước và các thành phần của từng loại tế bào.
Chuẩn bị: kính hiển vi quang học, lam kính, lamen, nước cất, ống nhỏ giọt, kim mũi mác, giấy thấm, củ hành, dung dịch iodine loãng. Khi làm tiêu bản tế bào vảy hành, dùng kim mũi mác tách nhẹ lớp màng mỏng ở mặt trong của vảy hành, đặt lên lam kính có nhỏ sẵn một giọt nước, đậy lamen, nhỏ thêm một giọt iodine để nhuộm màu giúp quan sát rõ nhân tế bào.
Khi làm tiêu bản tế bào niêm mạc miệng, dùng tăm bông sạch quẹt nhẹ mặt trong má, phết lên lam kính có nhỏ sẵn giọt nước, đậy lamen và quan sát.
Khi quan sát bằng kính hiển vi, bắt đầu với vật kính có độ phóng đại nhỏ nhất, điều chỉnh ánh sáng và núm điều chỉnh để lấy nét. Quan sát và vẽ lại hình ảnh tế bào, ghi chú các thành phần nhìn thấy được: màng tế bào, chất tế bào, nhân, thành tế bào (ở tế bào thực vật).
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Dưới kính hiển vi, bạn Minh quan sát thấy tế bào vảy hành có hình đa giác, xếp khít nhau, có thành tế bào rõ; còn tế bào niêm mạc miệng có hình tròn, không có thành tế bào.
Hướng dẫn: Tế bào vảy hành có hình đa giác, xếp khít nhau, có thành tế bào rõ; còn tế bào niêm mạc miệng có hình tròn, không có thành tế bào.
Bài tập: Nêu điểm giống và khác nhau giữa tế bào vảy hành và tế bào niêm mạc miệng.
3. Ghi nhớ
- Tế bào thực vật có thành tế bào, hình đa giác, xếp khít nhau; tế bào động vật không có thành tế bào.
- Làm tiêu bản: đặt mẫu lên lam kính có giọt nước, đậy lamen, nhuộm màu nếu cần.
- Quan sát bằng vật kính nhỏ nhất trước, vẽ và ghi chú những gì quan sát được; đảm bảo vệ sinh, an toàn khi làm thí nghiệm.