1. Kiến thức trọng tâm
Khóa lưỡng phân là công cụ giúp xác định tên của một sinh vật dựa trên các đặc điểm hình thái của nó. Khóa lưỡng phân gồm một dãy các cặp câu hỏi đối lập nhau, mỗi cặp đưa ra hai lựa chọn trái ngược về một đặc điểm. Người sử dụng lần lượt trả lời các câu hỏi, mỗi câu trả lời sẽ dẫn đến một cặp câu hỏi tiếp theo, cho đến khi xác định được tên sinh vật.
Nguyên tắc xây dựng khóa lưỡng phân: mỗi bước chỉ có hai lựa chọn đối lập, dễ quan sát, ví dụ "có hoa" hoặc "không có hoa", "có cánh" hoặc "không có cánh".
Cách sử dụng khóa lưỡng phân: quan sát kĩ sinh vật cần xác định; bắt đầu từ cặp câu hỏi đầu tiên; chọn câu mô tả đúng với sinh vật; làm theo hướng dẫn chuyển đến cặp câu hỏi tiếp theo; tiếp tục cho đến khi đến tên sinh vật.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Hãy sử dụng khóa lưỡng phân đơn giản sau để xác định một sinh vật: 1a. Cơ thể có hoa → cây có hoa. 1b. Cơ thể không có hoa → đến 2. 2a. Có rễ, thân, lá thật → cây dương xỉ. 2b. Không có rễ, thân, lá thật → cây rêu.
Hướng dẫn: Nếu sinh vật không có hoa, em chọn 1b rồi đến câu 2: nếu có rễ, thân, lá thật thì đó là cây dương xỉ; nếu không có thì đó là cây rêu.
Bài tập: Xây dựng khóa lưỡng phân để phân biệt ba sinh vật: cá, chim, chó.
3. Ghi nhớ
- Khóa lưỡng phân là dãy các cặp câu hỏi đối lập dùng để xác định tên sinh vật.
- Mỗi bước chỉ có hai lựa chọn đối lập, dễ quan sát; các đặc điểm sắp xếp từ khái quát đến chi tiết.
- Cách dùng: quan sát sinh vật, trả lời lần lượt từng cặp câu hỏi cho đến khi xác định được tên sinh vật.