1. Kiến thức trọng tâm
Vi khuẩn là những sinh vật đơn bào có kích thước rất nhỏ, chỉ từ đến micrômét, mắt thường không nhìn thấy được mà phải quan sát bằng kính hiển vi. Vi khuẩn có nhiều hình dạng khác nhau: hình cầu, hình que, hình xoắn, hình dấu phẩy. Tế bào vi khuẩn chưa có nhân hoàn chỉnh, vật chất di truyền nằm trực tiếp trong chất tế bào.
Vi khuẩn sinh sống ở khắp mọi nơi: trong đất, nước, không khí, trong cơ thể người và động vật, trên thực phẩm. Vi khuẩn sinh sản rất nhanh bằng cách phân chia tế bào: từ một vi khuẩn, sau một thời gian ngắn có thể tạo ra hàng triệu vi khuẩn nếu gặp điều kiện thuận lợi (đủ thức ăn, nhiệt độ thích hợp, độ ẩm cao).
Vi khuẩn có vai trò quan trọng trong tự nhiên và đời sống: nhiều vi khuẩn có ích giúp phân hủy xác sinh vật làm sạch môi trường, giúp làm sữa chua, muối dưa, sản xuất thuốc; vi khuẩn trong ruột giúp tiêu hóa thức ăn. Tuy nhiên, một số vi khuẩn gây bệnh cho người, động vật và thực vật, như vi khuẩn gây bệnh tả, lao, viêm họng.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Vì sao thức ăn để lâu ở nhiệt độ phòng thường bị ôi thiu, còn thức ăn để trong tủ lạnh giữ được lâu hơn?
Hướng dẫn: Thức ăn để ở nhiệt độ phòng là môi trường thuận lợi để vi khuẩn sinh sôi nhanh, phân hủy thức ăn làm thức ăn ôi thiu. Trong tủ lạnh, nhiệt độ thấp làm vi khuẩn sinh sản chậm lại nên thức ăn giữ được lâu hơn.
Bài tập: Nêu hai lợi ích và hai tác hại của vi khuẩn đối với con người.
3. Ghi nhớ
- Vi khuẩn là sinh vật đơn bào rất nhỏ, có nhiều hình dạng: cầu, que, xoắn.
- Vi khuẩn sống ở khắp mọi nơi, sinh sản nhanh bằng cách phân chia tế bào.
- Vi khuẩn có ích (làm sữa chua, phân hủy chất thải) và có hại (gây bệnh, làm hỏng thực phẩm); cần giữ vệ sinh để phòng bệnh.