Bài 43: Trọng lực, lực hấp dẫn

1. Kiến thức trọng tâm

Lực hấp dẫn là lực hút giữa mọi vật có khối lượng trong vũ trụ. Lực hấp dẫn giữa các vật nhỏ thường rất yếu, khó nhận thấy. Nhưng lực hấp dẫn giữa Trái Đất và các vật xung quanh rất lớn, được gọi là trọng lực. Trọng lực hút mọi vật về phía tâm Trái Đất, khiến quả táo rơi xuống đất, nước chảy từ cao xuống thấp và chúng ta đứng vững trên mặt đất.

Trọng lực có phương thẳng đứng, chiều hướng về phía tâm Trái Đất. Độ lớn của trọng lực tác dụng lên một vật được gọi là trọng lượng của vật, kí hiệu là $P$, đơn vị là niutơn ($N$). Trọng lượng của vật tỉ lệ thuận với khối lượng của vật: vật có khối lượng càng lớn thì trọng lượng càng lớn. Trên Trái Đất, một vật có khối lượng $1,kg$ có trọng lượng khoảng $10,N$.

Khối lượng và trọng lượng là hai đại lượng khác nhau. Khối lượng là lượng chất chứa trong vật, đo bằng cân, đơn vị là kilôgam ($kg$). Trọng lượng là độ lớn của trọng lực, đo bằng lực kế, đơn vị là niutơn ($N$). Khi lên Mặt Trăng, khối lượng của vật không đổi nhưng trọng lượng giảm đi khoảng sáu lần vì lực hút của Mặt Trăng yếu hơn.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ: Một bao gạo có khối lượng $5,kg$. Tính trọng lượng của bao gạo trên Trái Đất.

Giải: Trên Trái Đất, vật có khối lượng $1,kg$ có trọng lượng khoảng $10,N$. Vì vậy, bao gạo có khối lượng $5,kg$ có trọng lượng khoảng $5 \times 10 = 50,N$. Trọng lực tác dụng lên bao gạo có phương thẳng đứng, chiều hướng xuống dưới.

3. Ghi nhớ

• Lực hấp dẫn là lực hút giữa các vật có khối lượng.
• Trọng lực là lực hút của Trái Đất tác dụng lên vật, có phương thẳng đứng, chiều hướng xuống.
• Vật có khối lượng $1,kg$ có trọng lượng khoảng $10,N$ trên Trái Đất.