1. Kiến thức trọng tâm
Năng lượng tồn tại dưới nhiều dạng khác nhau. Động năng là năng lượng của vật đang chuyển động: vật chuyển động càng nhanh và khối lượng càng lớn thì động năng càng lớn. Thế năng là năng lượng dự trữ của vật: thế năng hấp dẫn của vật ở trên cao, thế năng đàn hồi của lò xo bị biến dạng. Khi vật rơi xuống, thế năng chuyển thành động năng.
Nhiệt năng là năng lượng liên quan đến chuyển động của các hạt cấu tạo nên vật: vật càng nóng thì nhiệt năng càng lớn. Năng lượng hóa học dự trữ trong thức ăn, xăng, dầu, pin. Năng lượng điện có trong dòng điện chạy qua dây dẫn. Năng lượng ánh sáng do Mặt Trời và các nguồn sáng phát ra. Năng lượng âm thanh do các vật dao động tạo ra. Năng lượng hạt nhân dự trữ trong hạt nhân nguyên tử.
Trong đời sống, các dạng năng lượng thường xuyên chuyển hóa lẫn nhau. Ví dụ, pin chuyển năng lượng hóa học thành năng lượng điện; bóng đèn chuyển năng lượng điện thành năng lượng ánh sáng và nhiệt năng; cơ thể người chuyển năng lượng hóa học từ thức ăn thành động năng và nhiệt năng. Hiểu rõ các dạng năng lượng giúp chúng ta sử dụng năng lượng hợp lí và an toàn.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Một quả bóng được giữ ở trên cao rồi thả rơi. Năng lượng của quả bóng thay đổi như thế nào?
Giải: Khi giữ quả bóng ở trên cao, quả bóng có thế năng hấp dẫn. Khi thả rơi, quả bóng chuyển động nhanh dần, thế năng giảm dần và chuyển thành động năng. Ngay trước khi chạm đất, thế năng nhỏ nhất, động năng lớn nhất. Như vậy, thế năng đã chuyển hóa thành động năng trong quá trình rơi.
3. Ghi nhớ
- Các dạng năng lượng: động năng, thế năng, nhiệt năng, năng lượng hóa học, năng lượng điện, năng lượng ánh sáng, năng lượng âm thanh, năng lượng hạt nhân.
- Vật chuyển động có động năng; vật ở trên cao có thế năng hấp dẫn.
- Các dạng năng lượng có thể chuyển hóa lẫn nhau.