Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 48: Sự chuyển hóa năng lượng? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Sự chuyển hóa năng lượng là quá trình năng lượng chuyển từ dạng này sang dạng khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 48: Sự chuyển hóa năng lượng, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Mọi thiết bị đều hoạt động nhờ sự chuyển hóa năng lượng. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 48: Sự chuyển hóa năng lượng, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Sự chuyển hóa năng lượng là quá trình năng lượng chuyển từ dạng này sang dạng khác. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 48: Sự chuyển hóa năng lượng, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Cây xanh chuyển năng lượng ánh sáng thành năng lượng hóa học dự trữ trong chất hữu cơ nhờ quang hợp. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 48: Sự chuyển hóa năng lượng, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Khi bật đèn pin, năng lượng được chuyển hóa như thế nào?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 48: Sự chuyển hóa năng lượng để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Giải: Pin chứa năng lượng hóa học. Khi bật đèn pin, năng lượng hóa học trong pin chuyển thành năng lượng điện chạy qua dây tóc bóng đèn. Bóng đèn chuyển năng lượng điện thành năng lượng ánh sáng giúp ta nhìn thấy và một phần thành nhiệt năng làm bóng đèn nóng lên. Như vậy, năng lượng hóa học đã chuyển thành năng lượng điện, rồi thành năng lượng ánh sáng và nhiệt năng.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Kể tên ba động vật không xương sống và ba động vật có xương sống.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Đa dạng sinh học là gì?
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Nêu hai vai trò của đa dạng sinh học đối với con người.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Sự chuyển hóa năng lượng là quá trình năng lượng chuyển từ dạng này sang dạng khác."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Mọi thiết bị đều hoạt động nhờ sự chuyển hóa năng lượng."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Sự chuyển hóa năng lượng là quá trình năng lượng chuyển từ dạng này sang dạng khác."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Cây xanh chuyển năng lượng ánh sáng thành năng lượng hóa học dự trữ trong chất hữu cơ nhờ quang hợp."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Sự chuyển hóa năng lượng là quá trình năng lượng chuyển từ dạng này sang dạng khác. Trong tự nhiên và đời sống, sự chuyển hóa năng lượng xảy ra liên tục.
- Tổng kết ghi nhớ: Sự chuyển hóa năng lượng là quá trình năng lượng chuyển từ dạng này sang dạng khác.; Mọi thiết bị đều hoạt động nhờ sự chuyển hóa năng lượng.; Khi chuyển hóa, một phần năng lượng trở thành nhiệt năng tỏa ra môi trường.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Khi bật đèn pin, năng lượng được chuyển hóa như thế nào?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 48: Sự chuyển hóa năng lượng (Sự chuyển hóa năng lượng là quá trình năng lượng chuyển từ dạng này sang dạng khác.; Mọi thiết bị đều hoạt động nhờ sự chuyển hóa năng lượng.; Khi chuyển hóa, một phần năng lượng trở thành nhiệt năng tỏa ra môi trường.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Giải: Pin chứa năng lượng hóa học. Khi bật đèn pin, năng lượng hóa học trong pin chuyển thành năng lượng điện chạy qua dây tóc bóng đèn. Bóng đèn chuyển năng lượng điện thành năng lượng ánh sáng giúp ta nhìn thấy và một phần thành nhiệt năng làm bóng đèn nóng lên. Như vậy, năng lượng hóa học đã chuyển thành năng lượng điện, rồi thành năng lượng ánh sáng và nhiệt năng.
- Bài 4: Không xương sống: giun đất, tôm, ốc sên, châu chấu… Có xương sống: cá chép, ếch, chim sẻ, mèo…
- Bài 5: Đa dạng sinh học là sự đa dạng về loài, về hệ sinh thái và về nguồn gen (di truyền) của sinh vật.
- Bài 6: Cung cấp thực phẩm, thuốc, nguyên liệu; giữ cân bằng hệ sinh thái; điều hòa khí hậu; làm sạch môi trường.