Bài tập — Bài 9: Sự đa dạng của chất

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 9: Sự đa dạng của chất? A. Mọi vật thể đều được tạo nên từ chất; mỗi chất có tính chất riêng. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 9: Sự đa dạng của chất, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Tính chất vật lí quan sát được mà không làm thay đổi bản chất của chất; tính chất hóa học là khả năng biến đổi thành chất khác. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 9: Sự đa dạng của chất, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Chất là những gì tạo nên các vật thể xung quanh chúng ta. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 9: Sự đa dạng của chất, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Ví dụ, chiếc bàn được làm từ chất gỗ, chiếc thìa được làm từ chất nhôm, nước trong cốc là chất nước.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 9: Sự đa dạng của chất, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Ví dụ: Có hai cốc chứa chất lỏng không màu: một cốc chứa nước, một cốc chứa giấm ăn. Làm thế nào để phân biệt hai chất lỏng này?

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 9: Sự đa dạng của chất để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Hướng dẫn: Dựa vào tính chất của chất: giấm ăn có mùi chua đặc trưng, còn nước không có mùi. Em có thể ngửi nhẹ để phân biệt. Ngoài ra, có thể dùng giấy quỳ tím: giấm làm giấy quỳ chuyển sang màu đỏ, còn nước không làm đổi màu giấy quỳ.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Chất là gì? Cho 3 ví dụ về chất.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nêu 3 tính chất của chất rắn, 3 tính chất của chất lỏng và 3 tính chất của chất khí.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Kể tên các thể của nước và cho ví dụ tương ứng.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

• Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
• Giải thích chi tiết:
  • Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Mọi vật thể đều được tạo nên từ chất; mỗi chất có tính chất riêng."
  • Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Tính chất vật lí quan sát được mà không làm thay đổi bản chất của chất; tính chất hóa học là khả năng biến đổi thành chất khác."
  • Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Chất là những gì tạo nên các vật thể xung quanh chúng ta."
  • Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Ví dụ, chiếc bàn được làm từ chất gỗ, chiếc thìa được làm từ chất nhôm, nước trong cốc là chất nước."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

• Bài 1:
  • Nội dung cốt lõi cần trình bày: Chất là những gì tạo nên các vật thể xung quanh chúng ta. Mọi vật thể đều được tạo nên từ một hoặc nhiều chất.
  • Tổng kết ghi nhớ: Mọi vật thể đều được tạo nên từ chất; mỗi chất có tính chất riêng.; Tính chất vật lí quan sát được mà không làm thay đổi bản chất của chất; tính chất hóa học là khả năng biến đổi thành chất khác.; Dựa vào tính chất, con người phân biệt và lựa chọn chất phù hợp để sử dụng.
• Bài 2:
  • Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Có hai cốc chứa chất lỏng không màu: một cốc chứa nước, một cốc chứa giấm ăn. Làm thế nào để phân biệt hai chất lỏng này?
  • Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
• Bài 3:
  • Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 9: Sự đa dạng của chất (Mọi vật thể đều được tạo nên từ chất; mỗi chất có tính chất riêng.; Tính chất vật lí quan sát được mà không làm thay đổi bản chất của chất; tính chất hóa học là khả năng biến đổi thành chất khác.; Dựa vào tính chất, con người phân biệt và lựa chọn chất phù hợp để sử dụng.).
  • Lời giải mẫu/Nhận xét: Hướng dẫn: Dựa vào tính chất của chất: giấm ăn có mùi chua đặc trưng, còn nước không có mùi. Em có thể ngửi nhẹ để phân biệt. Ngoài ra, có thể dùng giấy quỳ tím: giấm làm giấy quỳ chuyển sang màu đỏ, còn nước không làm đổi màu giấy quỳ.
• Bài 4: Chất là những gì tạo nên vật thể. Ví dụ: sắt, nước, oxygen, muối ăn, đường.
• Bài 5: Rắn: hình dạng và thể tích xác định, khó bị nén. Lỏng: thể tích xác định, hình dạng theo vật chứa, chảy tràn. Khí: không có hình dạng và thể tích xác định, chiếm đầy vật chứa, dễ bị nén.
• Bài 6: Thể rắn: nước đá; thể lỏng: nước uống; thể khí: hơi nước.