Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 18: Trưng Vương và cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Trưng Trắc lên ngôi vua, đóng đô ở Mê Linh, xây dựng chính quyền độc lập. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 18: Trưng Vương và cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Năm 42, nhà Hán sai Mã Viện đem quân sang xâm lược. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 18: Trưng Vương và cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Sau thắng lợi của cuộc khởi nghĩa năm 40, Trưng Trắc lên ngôi vua, xưng là Trưng Vương, đóng đô ở Mê Linh.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 18: Trưng Vương và cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Tuy nhiên, nền độc lập non trẻ ấy phải đối mặt với nguy cơ xâm lược trở lại của nhà Hán. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 18: Trưng Vương và cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Câu hỏi: Vì sao cuộc kháng chiến chống quân Hán của Trưng Vương thất bại?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 18: Trưng Vương và cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Cuộc kháng chiến thất bại do nhiều nguyên nhân: tương quan lực lượng chênh lệch, quân Hán đông và trang bị tốt hơn; chính quyền Trưng Vương còn non trẻ, chưa kịp củng cố lực lượng và xây dựng căn cứ vững chắc; nhà Hán quyết tâm tái chiếm bằng mọi giá. Tuy nhiên, thất bại này không làm mất đi ý chí độc lập của dân tộc ta, mà còn hun đúc thêm tinh thần đấu tranh cho các cuộc khởi nghĩa sau này.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu nguyên nhân bùng nổ khởi nghĩa Hai Bà Trưng.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Sau khi Hai Bà Trưng thất bại, nhà Hán thực hiện chính sách gì?
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Cuộc khởi nghĩa của Bà Triệu diễn ra năm nào? Tại đâu?
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Trưng Trắc lên ngôi vua, đóng đô ở Mê Linh, xây dựng chính quyền độc lập."
- Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Năm 42, nhà Hán sai Mã Viện đem quân sang xâm lược."
- Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Sau thắng lợi của cuộc khởi nghĩa năm 40, Trưng Trắc lên ngôi vua, xưng là Trưng Vương, đóng đô ở Mê Linh."
- Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Tuy nhiên, nền độc lập non trẻ ấy phải đối mặt với nguy cơ xâm lược trở lại của nhà Hán."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Sau thắng lợi của cuộc khởi nghĩa năm 40, Trưng Trắc lên ngôi vua, xưng là Trưng Vương, đóng đô ở Mê Linh. Trưng Vương phong chức tước cho những người có công, chia đất cho các tướng lĩnh, cử người cai quản các quận, huyện, bước đầu xây dựng chính quyền độc lập, tự chủ.
- Tổng kết ghi nhớ: Trưng Trắc lên ngôi vua, đóng đô ở Mê Linh, xây dựng chính quyền độc lập.; Năm 42, nhà Hán sai Mã Viện đem quân sang xâm lược.; Năm 43, cuộc kháng chiến thất bại, Hai Bà Trưng hi sinh.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Câu hỏi: Vì sao cuộc kháng chiến chống quân Hán của Trưng Vương thất bại?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 18: Trưng Vương và cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán (Trưng Trắc lên ngôi vua, đóng đô ở Mê Linh, xây dựng chính quyền độc lập.; Năm 42, nhà Hán sai Mã Viện đem quân sang xâm lược.; Năm 43, cuộc kháng chiến thất bại, Hai Bà Trưng hi sinh.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Cuộc kháng chiến thất bại do nhiều nguyên nhân: tương quan lực lượng chênh lệch, quân Hán đông và trang bị tốt hơn; chính quyền Trưng Vương còn non trẻ, chưa kịp củng cố lực lượng và xây dựng căn cứ vững chắc; nhà Hán quyết tâm tái chiếm bằng mọi giá. Tuy nhiên, thất bại này không làm mất đi ý chí độc lập của dân tộc ta, mà còn hun đúc thêm tinh thần đấu tranh cho các cuộc khởi nghĩa sau này.
- Bài 4: Nhà Hán cai trị tàn bạo, bóc lột, đồng hóa; Thi Sách bị giết; lòng yêu nước của nhân dân đã chín muồi.
- Bài 5: Siết chặt cai trị và đẩy mạnh đồng hóa.
- Bài 6: Năm 248, tại núi Nưa (Thanh Hóa).