- Phạm vi: Bài 17 – Bài 25 (Khởi nghĩa Hai Bà Trưng; Trưng Vương và kháng chiến chống Hán; Từ sau Trưng Vương đến trước Lý Nam Đế; Khởi nghĩa Lý Bí, nước Vạn Xuân; Các cuộc khởi nghĩa lớn trong các thế kỉ VII – IX; Nước Chăm-pa)
Phần 1: Cơ bản
Bài 1. Khởi nghĩa Hai Bà Trưng bùng nổ năm nào? Kết quả ra sao?
Bài 2. Nêu nguyên nhân bùng nổ khởi nghĩa Hai Bà Trưng.
Bài 3. Sau khi Hai Bà Trưng thất bại, nhà Hán thực hiện chính sách gì?
Bài 4. Cuộc khởi nghĩa của Bà Triệu diễn ra năm nào? Tại đâu?
Bài 5. Khởi nghĩa Lý Bí bùng nổ năm nào? Ai lãnh đạo?
Bài 6. Năm 544, Lý Bí đã làm gì? Đặt quốc hiệu, niên hiệu gì?
Bài 7. Triệu Quang Phục có công lao gì?
Bài 8. Nước Vạn Xuân tồn tại đến năm nào? Vì sao sụp đổ?
Bài 9. Cuộc khởi nghĩa Mai Thúc Loan bùng nổ năm nào? Tại đâu?
Bài 10. Mai Thúc Loan xưng là gì? Ông đã làm gì sau khi khởi nghĩa thắng lợi?
Bài 11. Cuộc khởi nghĩa Phùng Hưng bùng nổ năm nào? Tại đâu?
Bài 12. Nhân dân suy tôn Phùng Hưng là gì? Vì sao?
Bài 13. Cuộc khởi nghĩa của Dương Thanh diễn ra trong khoảng thời gian nào?
Bài 14. Nước Chăm-pa hình thành vào thời gian nào? Trên cơ sở nước nào?
Bài 15. Kinh đô của nước Chăm-pa đặt ở đâu?
Bài 16. Nêu những nét chính về kinh tế của nước Chăm-pa.
Bài 17. Nêu những nét chính về văn hóa của nước Chăm-pa.
Bài 18. Nêu ý nghĩa lịch sử của các cuộc khởi nghĩa thời Bắc thuộc.
Phần 2: Nâng cao
Bài 19. So sánh khởi nghĩa Mai Thúc Loan và khởi nghĩa Phùng Hưng (thời gian, địa bàn, lãnh đạo, kết quả).
Bài 20. Vì sao các cuộc khởi nghĩa thời Bắc thuộc đều thất bại nhưng vẫn có ý nghĩa lịch sử to lớn?
Bài 21. Phân tích nguyên nhân thắng lợi bước đầu của các cuộc khởi nghĩa Mai Thúc Loan và Phùng Hưng.
Bài 22. Em có nhận xét gì về chính sách cai trị của nhà Đường đối với nước ta trong các thế kỉ VII – IX?
Bài 23. Nước Chăm-pa và nước Vạn Xuân có những điểm giống và khác nhau nào về quá trình hình thành và phát triển?
Bài 24. Hãy viết một đoạn văn ngắn (7–10 câu) giới thiệu về một trong các nhân vật: Mai Thúc Loan, Phùng Hưng, Bà Triệu.
Bài 25. Theo em, điều gì làm nên sức mạnh của các cuộc khởi nghĩa thời Bắc thuộc dù kẻ thù mạnh hơn rất nhiều?
Bài 26. Sưu tầm và kể lại một câu chuyện dân gian về Mai Thúc Loan hoặc Phùng Hưng.
Đáp án
Phần 1:
- Năm 40; thắng lợi bước đầu, làm chủ Giao Châu 3 năm, thất bại năm 43.
- Nhà Hán cai trị tàn bạo, bóc lột, đồng hóa; Thi Sách bị giết; lòng yêu nước của nhân dân đã chín muồi.
- Siết chặt cai trị và đẩy mạnh đồng hóa.
- Năm 248, tại núi Nưa (Thanh Hóa).
- Năm 542; Lý Bí.
- Lập nước Vạn Xuân; quốc hiệu Vạn Xuân, niên hiệu Thiên Đức, đóng đô Long Biên.
- Tiếp tục kháng chiến chống quân Lương, chọn đầm Dạ Trạch làm căn cứ, đánh bại quân Lương năm 550, lên ngôi Triệu Việt Vương.
- Đến năm 602; sụp đổ do nội bộ chia rẽ và nhà Tùy xâm lược.
- Năm 713; Hoan Châu (Nghệ An).
- Xưng Mai Hắc Đế; xây dựng thành lũy, liên kết với các nước lân bang chống nhà Đường.
- Năm 766; Đường Lâm (Hà Nội).
- Bố Cái Đại Vương (vua cha mẹ của dân); vì ông có công lớn với dân, được nhân dân kính yêu như cha mẹ.
- Năm 819 – 820.
- Thế kỉ II; trên cơ sở nước Lâm Ấp (do Khu Liên lập năm 192).
- Trà Kiệu (Quảng Nam).
- Nông nghiệp trồng lúa nước là chính; thủ công nghiệp, khai thác lâm thổ sản và thương mại đường biển phát triển.
- Chịu ảnh hưởng văn hóa Ấn Độ; có chữ viết riêng; tôn giáo: Ấn Độ giáo, Phật giáo; kiến trúc, điêu khắc phát triển (Thánh địa Mỹ Sơn, tháp Chăm).
- Thể hiện tinh thần yêu nước, ý chí đấu tranh kiên cường; tích lũy kinh nghiệm; tạo tiền đề cho thắng lợi hoàn toàn sau này.
Phần 2:
- Giống nhau: đều chống nhà Đường, được nhân dân ủng hộ, thắng lợi bước đầu. Khác nhau: Mai Thúc Loan (713 – 722, Hoan Châu, xưng Mai Hắc Đế, liên kết lân bang); Phùng Hưng (766 – 791, Đường Lâm, bao vây phủ Tống Bình, được tôn Bố Cái Đại Vương).
- Vì chúng thể hiện tinh thần yêu nước bất khuất, làm lung lay ách đô hộ, tích lũy kinh nghiệm đấu tranh, tạo tiền đề cho thắng lợi năm 938.
- Được nhân dân ủng hộ rộng rãi; lãnh đạo tài giỏi; lợi dụng thời cơ nhà Đường suy yếu; có chính quyền tự chủ, xây dựng thành lũy, căn cứ vững chắc.
- Nhà Đường cai trị tàn bạo: bắt nộp cống phẩm quý hiếm, bóc lột nặng nề, đàn áp dã man, khiến nhân dân căm phẫn, liên tiếp nổi dậy.
- Giống: đều là nhà nước độc lập của người Việt/Chăm, ra đời trong thời kì Bắc thuộc. Khác: Vạn Xuân do người Việt lập ở miền Bắc, tồn tại 544 – 602; Chăm-pa do người Chăm lập ở miền Trung, tồn tại lâu dài, phát triển rực rỡ.
- (Tự viết theo hiểu biết.)
- Sức mạnh từ lòng yêu nước, sự đoàn kết toàn dân, sự lãnh đạo tài giỏi và địa hình hiểm trở, chiến thuật linh hoạt.
- (Tự sưu tầm, kể lại: ví dụ sự tích Mai Hắc Đế, sự tích Phùng Hưng đánh hổ...)