1. Kiến thức trọng tâm
Thuật toán là dãy các bước rõ ràng, thực hiện theo thứ tự nhất định để giải quyết một vấn đề hoặc thực hiện một công việc. Trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta thường xuyên thực hiện các thuật toán mà không để ý, ví dụ công thức nấu ăn hay các bước đánh răng buổi sáng.
Một thuật toán tốt cần có các tính chất: xác định rõ ràng, mỗi bước đều hiểu được và thực hiện được; có thứ tự, các bước phải làm đúng trình tự; và có tính dừng, sau một số bước hữu hạn thì công việc kết thúc và cho ra kết quả.
Thuật toán có thể được mô tả bằng nhiều cách: liệt kê các bước bằng ngôn ngữ tự nhiên, vẽ sơ đồ khối với các hình quen thuộc như hình thoi cho quyết định, hình chữ nhật cho hành động, hoặc viết bằng ngôn ngữ lập trình để máy tính thực hiện.
Việc mô tả thuật toán trước khi làm giúp chúng ta suy nghĩ có hệ thống, phát hiện lỗi sớm và dễ dàng hướng dẫn người khác cùng thực hiện. Đây là bước quan trọng trước khi viết chương trình máy tính.
2. Ví dụ minh họa
Thuật toán pha một cốc nước chanh gồm các bước:
- Rửa sạch quả chanh và cắt làm đôi.
- Vắt chanh vào cốc.
- Thêm đường và nước lọc vào cốc.
- Khuấy đều cho đường tan hết.
- Nếm thử, nếu chua quá thì thêm đường, nếu ngọt quá thì thêm nước.
- Cho đá vào cốc và thưởng thức.
Nếu đổi thứ tự các bước, ví dụ cho đá vào trước khi khuấy, cốc nước chanh vẫn uống được nhưng khó khuấy hơn. Nếu bỏ qua bước nếm thử, cốc nước có thể quá chua hoặc quá ngọt. Như vậy, thứ tự và đầy đủ các bước quyết định chất lượng kết quả.
3. Ghi nhớ
- Thuật toán là dãy các bước rõ ràng, theo thứ tự nhất định để giải quyết vấn đề.
- Thuật toán tốt phải xác định rõ ràng, có thứ tự và có tính dừng.
- Có thể mô tả thuật toán bằng lời, sơ đồ khối hoặc ngôn ngữ lập trình.
- Mô tả thuật toán trước giúp suy nghĩ có hệ thống và phát hiện lỗi sớm.