1. Kiến thức trọng tâm
Chương trình máy tính là thuật toán được viết bằng một ngôn ngữ lập trình để máy tính có thể hiểu và thực hiện.
Để tạo ra một chương trình, người lập trình thực hiện các bước: xác định bài toán cần giải quyết, mô tả thuật toán, viết chương trình bằng ngôn ngữ lập trình, chạy thử chương trình, kiểm tra và sửa lỗi nếu có. Quá trình kiểm tra và sửa lỗi được gọi là gỡ lỗi.
Ngôn ngữ lập trình có nhiều loại, ví dụ Scratch là ngôn ngữ lập trình trực quan dành cho học sinh với các khối lệnh kéo thả, còn Python là ngôn ngữ lập trình bằng văn bản được nhiều người sử dụng. Dù dùng ngôn ngữ nào, chương trình cũng gồm các lệnh được sắp xếp theo cấu trúc tuần tự, rẽ nhánh và lặp.
Chương trình máy tính có mặt khắp nơi trong đời sống: phần mềm học tập, trò chơi, ứng dụng nhắn tin và hệ thống điều khiển đèn giao thông đều là các chương trình máy tính.
2. Ví dụ minh họa
Bạn Minh muốn viết chương trình tính tổng của hai số. Minh thực hiện như sau:
- Xác định bài toán: nhập hai số, tính và in ra tổng của chúng.
- Mô tả thuật toán: nhập số thứ nhất, nhập số thứ hai, tính tổng, in kết quả.
- Viết chương trình bằng Scratch: dùng khối lệnh "hỏi và đợi" để nhập hai số, khối lệnh tính tổng, khối lệnh "nói" để in kết quả.
- Chạy thử với hai số 5 và 7, chương trình in ra 12 là đúng.
- Chạy thử với hai số khác để kiểm tra thêm.
Nếu chương trình in ra kết quả sai, Minh sẽ kiểm tra lại từng khối lệnh để tìm và sửa lỗi. Đây chính là bước gỡ lỗi trong lập trình.
3. Ghi nhớ
- Chương trình máy tính là thuật toán viết bằng ngôn ngữ lập trình.
- Các bước tạo chương trình: xác định bài toán, mô tả thuật toán, viết chương trình, chạy thử, gỡ lỗi.
- Chương trình gồm các lệnh theo cấu trúc tuần tự, rẽ nhánh và lặp.
- Học lập trình giúp rèn luyện tư duy logic và khả năng sáng tạo.