- Phạm vi: Bài 1–3 (Châu Âu: vị trí địa lí và đặc điểm tự nhiên; đặc điểm dân cư, xã hội; khai thác, sử dụng và bảo vệ thiên nhiên)
Phần 1: Cơ bản
Bài 1. Châu Âu nằm ở phía nào của lục địa Á – Âu? Kể tên các biển và đại dương tiếp giáp với châu Âu.
Bài 2. Nêu diện tích và vị trí địa lí của châu Âu.
Bài 3. Trình bày đặc điểm địa hình châu Âu.
Bài 4. Dãy núi An-pơ nằm ở khu vực nào của châu Âu? Nêu đặc điểm của dãy núi này.
Bài 5. Kể tên các kiểu khí hậu chính ở châu Âu và khu vực phân bố của chúng.
Bài 6. Vì sao Tây Âu có khí hậu ôn đới hải dương?
Bài 7. Sông Vôn-ga có đặc điểm gì? Nêu giá trị của sông Vôn-ga đối với đời sống và sản xuất.
Bài 8. Nêu đặc điểm dân số của châu Âu hiện nay.
Bài 9. Dân cư châu Âu phân bố như thế nào? Vì sao lại phân bố như vậy?
Bài 10. Đô thị hoá ở châu Âu có đặc điểm gì?
Bài 11. Nêu những tác động tích cực của con người tới thiên nhiên châu Âu.
Bài 12. Nêu những tác động tiêu cực của con người tới thiên nhiên châu Âu.
Bài 13. Vì sao châu Âu cần bảo vệ thiên nhiên?
Bài 14. Kể tên ba biện pháp bảo vệ thiên nhiên ở châu Âu.
Bài 15. Rừng ở châu Âu có vai trò gì đối với đời sống con người và môi trường?
Bài 16. Nêu một số nguyên nhân khiến tài nguyên rừng ở châu Âu bị suy giảm.
Phần 2: Nâng cao
Bài 17. So sánh khí hậu Tây Âu và Đông Âu. Giải thích sự khác nhau đó.
Bài 18. Dân số già gây ra những khó khăn gì cho sự phát triển kinh tế – xã hội của châu Âu? Châu Âu đã có những giải pháp nào để khắc phục?
Bài 19. Phân tích mối quan hệ giữa công nghiệp hoá và ô nhiễm môi trường ở châu Âu.
Bài 20. Vì sao khai thác than đá ở châu Âu trong thời kì đầu công nghiệp hoá lại gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng?
Bài 21. Em hãy đề xuất ba việc làm cụ thể mà học sinh có thể thực hiện để góp phần bảo vệ môi trường.
Bài 22. Quan sát lược đồ tự nhiên châu Âu trong sách giáo khoa, xác định vị trí các dãy núi: An-pơ, Xcan-đi-na-vi, U-ran và các sông: Vôn-ga, Đa-nuýp, Rai-nơ.
Bài 23. Dựa vào kiến thức đã học, giải thích vì sao mùa đông ở Tây Âu ấm hơn nhiều so với các khu vực cùng vĩ độ ở Đông Âu và Bắc Á.
Bài 24. Châu Âu có nhiều thành phố lớn, đông dân. Đô thị hoá cao mang lại lợi ích và khó khăn gì cho môi trường sống?
Đáp án
Bài 1. Châu Âu nằm ở phía tây lục địa Á – Âu. Phía bắc giáp Bắc Băng Dương, phía tây giáp Đại Tây Dương, phía nam giáp Địa Trung Hải, Biển Đen.
Bài 2. Diện tích khoảng 10 triệu km². Nằm ở phía tây lục địa Á – Âu, trải dài từ khoảng 36°B đến 71°B.
Bài 3. Địa hình châu Âu: đồng bằng chiếm phần lớn diện tích; núi già ở phía bắc (Xcan-đi-na-vi), núi trẻ ở phía nam (An-pơ); bờ biển bị cắt xẻ mạnh, có nhiều bán đảo, vịnh biển.
Bài 4. Dãy An-pơ nằm ở phía nam châu Âu, là dãy núi trẻ, cao, hiểm trở, có nhiều đỉnh núi quanh năm có tuyết, có giá trị du lịch và thuỷ điện.
Bài 5. Ôn đới hải dương (Tây Âu), ôn đới lục địa (Đông Âu), khí hậu Địa Trung Hải (Nam Âu), khí hậu cực (phía bắc).
Bài 6. Nhờ dòng biển nóng Bắc Đại Tây Dương và gió Tây ôn đới mang hơi ẩm từ biển vào, làm cho mùa đông ấm, mùa hè mát, mưa quanh năm.
Bài 7. Sông Vôn-ga là sông dài nhất châu Âu, chảy qua đồng bằng Đông Âu, có giá trị giao thông, thuỷ điện, cung cấp nước cho sản xuất và sinh hoạt.
Bài 8. Dân số tăng chậm, tỉ suất gia tăng tự nhiên thấp, dân số già, tuổi thọ trung bình cao.
Bài 9. Dân cư phân bố không đều, tập trung ở đồng bằng, ven biển, các trung tâm công nghiệp và đô thị; thưa thớt ở vùng núi và phía bắc lạnh giá.
Bài 10. Đô thị hoá ở châu Âu có trình độ cao, tỉ lệ dân thành thị lớn, nhiều thành phố lớn.
Bài 11. Trồng rừng, cải tạo đất, xây dựng các khu bảo tồn, phát triển năng lượng sạch, xử lí chất thải.
Bài 12. Rừng bị chặt phá, đất bị thoái hoá, không khí và nguồn nước bị ô nhiễm, nhiều loài sinh vật bị đe doạ.
Bài 13. Vì công nghiệp hoá sớm, khai thác tài nguyên mạnh đã làm suy giảm tài nguyên, ô nhiễm môi trường, đe doạ sức khoẻ con người và sự phát triển bền vững.
Bài 14. Phát triển năng lượng tái tạo; trồng rừng, bảo vệ rừng; xử lí chất thải, khí thải; thành lập khu bảo tồn thiên nhiên; sử dụng tiết kiệm tài nguyên.
Bài 15. Rừng cung cấp gỗ, điều hoà khí hậu, giữ đất, giữ nước, bảo vệ đa dạng sinh học, là nơi du lịch, nghỉ dưỡng.
Bài 16. Khai thác quá mức phục vụ công nghiệp, mở rộng đất nông nghiệp và đô thị, cháy rừng, ô nhiễm môi trường.
Bài 17. Tây Âu: khí hậu ôn đới hải dương, ôn hoà, mưa quanh năm do ảnh hưởng của biển, dòng biển nóng và gió Tây ôn đới. Đông Âu: khí hậu ôn đới lục địa, mùa đông lạnh, mùa hè nóng, biên độ nhiệt năm lớn do nằm sâu trong lục địa, ít chịu ảnh hưởng của biển.
Bài 18. Khó khăn: thiếu hụt lao động trẻ, chi phí an sinh xã hội, y tế và chăm sóc người cao tuổi tăng, gánh nặng ngân sách. Giải pháp: khuyến khích sinh, thu hút lao động nhập cư có chọn lọc, nâng cao năng suất lao động, kéo dài tuổi nghỉ hưu phù hợp.
Bài 19. Công nghiệp hoá thúc đẩy khai thác tài nguyên, đốt nhiên liệu hoá thạch, thải khí, nước thải và chất thải rắn ra môi trường, gây ô nhiễm không khí, nước, đất, suy giảm đa dạng sinh học; đồng thời công nghiệp cũng tạo ra công nghệ và nguồn lực để xử lí ô nhiễm nếu được quản lí tốt.
Bài 20. Vì khai thác và đốt than thải ra nhiều khí CO₂, bụi, khí SO₂ gây ô nhiễm không khí, mưa a-xít, ảnh hưởng sức khoẻ con người và hệ sinh thái; khai thác mỏ lộ thiên phá huỷ cảnh quan, đất đai.
Bài 21. Tiết kiệm điện, nước; không xả rác bừa bãi, phân loại rác; trồng và chăm sóc cây xanh; đi bộ, đi xe đạp khi có thể; tuyên truyền bảo vệ môi trường.
Bài 22. Dãy An-pơ: phía nam châu Âu. Dãy Xcan-đi-na-vi: phía bắc (bán đảo Xcan-đi-na-vi). Dãy U-ran: phía đông, ranh giới giữa châu Âu và châu Á. Sông Vôn-ga: đồng bằng Đông Âu. Sông Đa-nuýp: chảy qua Trung và Đông Nam Âu. Sông Rai-nơ: Tây Âu.
Bài 23. Vì Tây Âu chịu ảnh hưởng của dòng biển nóng Bắc Đại Tây Dương và gió Tây ôn đới mang hơi ấm từ biển vào; Đông Âu và Bắc Á nằm sâu trong lục địa, chịu ảnh hưởng của khối khí lạnh lục địa nên mùa đông rất lạnh.
Bài 24. Lợi ích: tập trung dịch vụ, việc làm, hạ tầng hiện đại, đời sống vật chất và văn hoá cao. Khó khăn: ô nhiễm không khí, tiếng ồn, rác thải, tắc nghẽn giao thông, thiếu không gian xanh, giá nhà đất cao.